Chú trọng phát triển đào tạo nghề tại nông thôn

Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tập trung đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới 03 tháng cho lao động nông thôn, liên kết đào tạo với nhu cầu thực tế nhằm nâng cao hiệu quả việc làm và thu nhập. Hoạt động này giúp phát triển lực lượng lao động có kiến thức và tay nghề cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động và thúc đẩy việc làm ổn định tại khu vực nông thôn.

Tại tỉnh Tây Ninh, giai đoạn 2021-2025, trước ngày 1/7/2025, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (hoặc Phòng Kinh tế) cấp huyện đã tổ chức tổng cộng 748 lớp đào tạo nghề cho 22.420 lao động nông thôn.

Các đối tượng học viên được đào tạo các ngành nghề đa dạng, hướng đến công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong sản xuất nông nghiệp; chú trọng, phát triển phi nông nghiệp tại các địa phương.

Nguồn vốn sự nghiệp từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 đã tạo điều kiện cho lao động nông thôn tham gia đào tạo nghề, góp phần thực hiện Chỉ tiêu số 12 về lao động (tỉ lệ lao động qua đào tạo và có văn bằng, chứng chỉ) tại các xã xây dựng nông thôn mới, nâng cao và kiểu mẫu.

Trong vòng 5 năm, đã có 20.090 lao động nông thôn có việc làm sau học nghề, chiếm 89% tổng số học viên (20.090/22.420), giúp tỷ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh tăng từ 70% (2021) lên 76% (2025), trong đó có 31% có bằng cấp, chứng chỉ tại tỉnh Tây Ninh. Các địa phương tổ chức đào tạo nghề theo nhu cầu thực tế, với nhiều mô hình gắn kết sản xuất như trồng rau an toàn, nuôi bò sinh sản, sản xuất nấm, may gia công, đồng thời hình thành các tổ hợp tác và hợp tác xã nhỏ.

Trong những năm qua, tỉnh Vĩnh Long xác định giáo dục nghề nghiệp là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với phát triển kinh tế – xã hội, chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần trực tiếp xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu.

Trong giai đoạn 2021-2025, công tác giáo dục nghề nghiệp luôn được Tỉnh ủy, Uỷ ban nhân dân tỉnh và chính quyền các cấp quan tâm chỉ đạo.

Tỉnh đã ban hành 37 văn bản liên quan đến cơ chế, chính sách và kế hoạch đào tạo nghề cho lao động nông thôn, tạo hành lang pháp lí và điều kiện thuận lợi để triển khai hiệu quả đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm cho người lao động.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giai đoạn 2021 – 2025, các đơn vị trong ngành được giao hơn 13,9 tỉ đồng thực hiện công tác đào tạo nghề.

Từ nguồn vốn này, tỉnh Lâm Đồng đặt mục tiêu đào tạo gần 9.960 lao động nông thôn, trong đó ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hộ nghèo, cận nghèo.

Sau gần 5 năm thực hiện, thông qua các lớp tập huấn, đào tạo nghề, người dân, nhất là thanh niên nông thôn được nâng cao kiến thức, phát huy kinh nghiệm để áp dụng vào phát triển sản xuất hiệu quả, góp phần vào công tác giảm nghèo bền vững tại địa phương và chuyển đổi cơ cấu lao động trên địa bàn.

Từ nguồn vốn 3 chương trình mục tiêu quốc gia, giai đoạn 2021- 2025, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Đắk Mil (Lâm Đồng) đã phối hợp với Uỷ ban nhân dân các xã tuyên truyền, tuyển sinh các đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn. Sau 12 khóa, đã có 420 học viên được trang bị những kỹ năng nghề cơ bản, trong số này có 4 lớp sơ cấp nghề và 8 lớp đào tạo thường xuyên dưới 3 tháng.

Để công tác đào tạo nghề đạt hiệu quả, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Đắk Mil ưu tiên mở các lớp đào tạo nghề có liên quan đến sản xuất nông nghiệp, may mặc, nấu ăn, chăn nuôi thú y… Các khóa học nghề đã góp phần chuyển đổi cơ cấu lao động nông thôn, giúp người dân tái canh, phục vụ sản xuất nông nghiệp phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.

Phát triển giáo dục nghề nghiệp, đào tạo nghề cho lao động nông thôn dựa trên nhu cầu thực tế nhằm tạo việc làm bền vững, chuyển dịch cơ cấu lao động, tăng thu nhập, ổn định cuộc sống cho người dân, gắn với công tác giảm nghèo bền vững là một trong những hướng đi trọng tâm được huyện Phú Lương (tỉnh Thái Nguyên) đã và đang triển khai tích cực và thực hiện có hiệu quả.

Hằng năm, phòng, ban, chuyên môn được phân giao nhiệm vụ chủ động phối hợp với Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn và đơn vị đào tạo tổ chức đăng ký, khảo sát nhu cầu đào tạo và giới thiệu việc làm cho người dân trên địa bàn huyện; ban hành thông báo tuyển sinh niêm yết tại Uỷ ban nhân dân các xã, thị trấn, nhà Văn hóa xóm.

Sau 4 năm triển khai chính sách hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, huyện đã tổ chức được 95 lớp với 2.942 người lao động, trong đó thu hút 1.245 người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo; 2.060 người dân tộc thiểu số tham gia đào tạo. Sau đào tạo có trên 80% học viên có việc làm cho thu nhập ổn định.

đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một điểm sáng. Giai đoạn 2021 – 2025, gần 300.000 lao động nông thôn đã được hỗ trợ học nghề từ nguồn kinh phí của chương trình và các nguồn lồng ghép. Hơn 1.200 chương trình, giáo trình đào tạo sơ cấp và dưới ba tháng được biên soạn, 76 bộ chuẩn về giáo dục nghề nghiệp được ban hành, cùng hàng nghìn lượt cán bộ quản lý, giáo viên được bồi dưỡng, tập huấn.

Các ngành nghề đào tạo ngày càng bám sát thực tiễn sản xuất, ưu tiên cho nông nghiệp hữu cơ, bảo quản nông sản, vận hành máy nông nghiệp, thương mại điện tử và ứng dụng công nghệ số. Nhiều lớp học được tổ chức ngay tại mô hình sản xuất của doanh nghiệp, hợp tác xã, tạo điều kiện cho học viên thực hành, nâng cao kỹ năng và sẵn sàng tham gia thị trường lao động tại chỗ. Nhờ đó, thu nhập bình quân khu vực nông thôn năm 2024 đã đạt khoảng 54 triệu đồng/người/năm, tăng 1,3 lần so với năm 2020.

Đây là minh chứng sống động cho hiệu quả thiết thực của công tác đào tạo nghề tại chỗ, giúp lao động nông thôn có thêm kỹ năng, tăng thu nhập và từng bước thoát nghèo bền vững.

Có thể khẳng định, đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một trong những trụ cột quan trọng để thực hiện thành công tiêu chí lao động trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025. Không chỉ giúp chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao năng suất và chất lượng nguồn nhân lực, công tác này còn mở ra cơ hội cho người dân nông thôn tiếp cận việc làm bền vững, tăng thu nhập và từng bước thoát nghèo.

Việc nâng cao tỉ lệ lao động qua đào tạo cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương thu hút đầu tư, phát triển kinh tế phi nông nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp. Qua đó, hình thành các vùng sản xuất tập trung, các hợp tác xã kiểu mới và doanh nghiệp nông thôn, tạo động lực phát triển kinh tế khu vực ngoại thành và vùng sâu, vùng xa.

Theo mục tiêu của Chính phủ, đến năm 2025, tỉ lệ lao động nông thôn qua đào tạo đạt tối thiểu 70%, trong đó có bằng cấp, chứng chỉ từ 30-35% trở lên. Đây là con số đầy thách thức, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp ủy, chính quyền địa phương, ngành chức năng và sự đồng thuận, chủ động của chính người lao động nông thôn.

Để đạt được mục tiêu đó, các địa phương cần tiếp tục rà soát nhu cầu học nghề sát với thực tế, đổi mới phương thức đào tạo, tăng cường gắn kết với doanh nghiệp và thị trường lao động. Đồng thời, chú trọng công tác tuyên truyền để người dân nhận thức rõ hơn về lợi ích của việc học nghề, mạnh dạn tham gia các lớp đào tạo để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, vươn lên phát triển kinh tế, làm giàu cho bản thân và quê hương.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và phát triển nông thôn mới kiểu mẫu, đào tạo nghề không chỉ là điều kiện cần mà còn là yếu tố quyết định giúp khu vực nông thôn thích ứng với thị trường lao động hiện đại, đảm bảo an sinh xã hội và đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển bền vững quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo.

Do đó, một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng của ngành Giáo dục trong giai đoạn tới là đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo nghề cho lao động nông thôn, cập nhật nghề, chuẩn hoá nội dung đào tạo, kiểm định chất lượng chương trình đào tạo; tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, kiến thức về an toàn vệ sinh lao động, pháp luật, kinh doanh, khởi nghiệp, các kĩ năng mềm và đổi mới sáng tạo cho lao động nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn.

Cùng với đó là gắn kết đào tạo nghề với học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập ở khu vực nông thôn; nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư vấn nghề; tập trung đào tạo lại nguồn nhân lực nông thôn, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ, gắn với bảo tồn, phát huy không gian văn hoá khu vực nông thôn, tận dụng lợi thế của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thích ứng với quá trình đô thị hoá.