Đoàn công tác Bộ GDĐT khảo sát công tác xóa mù chữ tại Lạng Sơn

Nỗ lực vượt khó ở địa bàn đặc biệt khó khăn

Tại xã Khánh Khê, theo báo cáo của UBND xã, Khánh Khê được thành lập từ ba xã Khánh Khê, Xuân Long và Bình Trung; đây là địa bàn đặc biệt khó khăn với diện tích gần 94km², hơn 13.000 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tới 98,86%.

Từ tháng 3 đến nay, địa phương đã mở bốn lớp xóa mù chữ tại bốn điểm trường, thu hút khoảng 100 học viên; 80 học viên trong số đó đã đủ điều kiện tốt nghiệp.

Khai giảng lớp học xóa mù chữ cho bà con dân tộc Dao tại Lạng Sơn, năm 2025

Trong quá trình làm việc, Đoàn khảo sát lớp học, phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên, người học và đại diện chính quyền về tình hình tổ chức lớp, khả năng duy trì kết quả sau khi học viên biết chữ, chính sách hỗ trợ người dạy và người học, cùng vai trò của Trung tâm học tập cộng đồng trong triển khai nhiệm vụ. Kết quả khảo sát cho thấy nỗ lực đáng ghi nhận của xã Khánh Khê trong việc duy trì lớp học và mở rộng đối tượng tham gia.

Đoàn đề nghị địa phương tiếp tục khắc phục khó khăn, tổ chức tốt các lớp và chú trọng xây dựng mô hình trung tâm học tập cộng đồng số. Những kiến nghị của xã sẽ được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhằm hỗ trợ địa phương thực hiện tốt hơn công tác xóa mù chữ.

Mô hình linh hoạt, kết hợp văn nghệ và công nghệ thông tin

Tại xã Ba Sơn, với sự tham dự của đại diện Sở GDĐT, lãnh đạo xã, các trường, thôn, bản trên địa bàn, Đoàn kiểm tra thực tế các lớp xóa mù chữ, trao đổi về công tác chỉ đạo và cơ chế phối hợp, phương thức huy động người học, tổ chức lớp tại thôn bản, duy trì sĩ số và phòng chống tái mù chữ gắn với hoạt động Trung tâm học tập cộng đồng.

Đoàn công tác Bộ GDĐT làm việc với xã Ba Sơn, tỉnh Lạng Sơn

Nội dung khảo sát cũng tập trung vào phương pháp giảng dạy phù hợp với người lớn tuổi vùng dân tộc thiểu số, cơ sở vật chất, tài liệu, thiết bị dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.

Đại diện Đoàn công tác, ông Nguyễn Xuân Thủy, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GDĐT, ghi nhận sự nỗ lực của xã Ba Sơn trong triển khai công tác xóa mù chữ, đặc biệt là việc huy động người học trong điều kiện địa bàn rộng, dân cư phân tán và trên 92% là đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ sự quan tâm chỉ đạo, xã đạt tỷ lệ người biết chữ mức độ 1 trong độ tuổi 15–60 là 99,30%, mức độ 2 đạt 92,76%.

Các lớp học được phân nhóm theo trình độ, kết hợp hoạt động văn nghệ và video giáo dục để tạo hứng thú cho người học. Kết quả khảo sát tại Ba Sơn góp phần giúp Đoàn nhận diện mô hình hiệu quả, khó khăn thực tế, làm cơ sở đề xuất giải pháp phù hợp đặc thù vùng dân tộc thiểu số trong thời gian tới.

Đại biểu phát biểu tại buổi làm việc

Lạng Sơn giữ vững chuẩn xóa mù chữ mức độ 2 bằng cách làm đồng bộ, sáng tạo

Theo báo cáo của tỉnh Lạng Sơn, tỉnh đã duy trì vững chắc kết quả đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2, với hàng nghìn người được huy động ra lớp mỗi năm. Tỷ lệ người biết chữ trong độ tuổi 15–60 đạt trên 97,2%, đặc biệt tỷ lệ người dân tộc thiểu số biết chữ tăng lên đáng kể. Kết quả này đến từ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Ban Chỉ đạo Phổ cập giáo dục – Xóa mù chữ các cấp được kiện toàn kịp thời, hoạt động thực chất; Sở GDĐT chủ động tham mưu, ban hành nhiều văn bản chỉ đạo và hướng dẫn chuyên môn sát thực tiễn. Một điểm nhấn được đánh giá cao là “Hội thi giao lưu Toán, Tiếng Việt” dành cho học viên các lớp xóa mù chữ, vừa kiểm tra, đánh giá kết quả, vừa tạo sân chơi bổ ích, giúp người học tự tin hơn khi sử dụng kiến thức.

Ở cấp xã, thôn, mô hình “Tổ vận động học viên ra lớp xóa mù chữ” phát huy hiệu quả rõ rệt. Với sự tham gia của trưởng thôn, bí thư chi bộ, các đoàn thể và giáo viên, các tổ đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, nắm bắt tâm tư và lý do vắng học để có biện pháp vận động phù hợp. Nhờ vậy, nhiều xã mở được các lớp xóa mù chữ linh hoạt về thời gian và địa điểm, chủ yếu buổi tối tại nhà văn hóa thôn hoặc nhà dân, thuận tiện cho sinh hoạt và lao động của người dân.

Đoàn công tác khảo sát lớp học xóa mù chữ tại xã Ba Sơn, tỉnh Lạng Sơn

Các Trung tâm học tập cộng đồng của 65 xã duy trì hiệu quả trang thông tin điện tử, fanpage, nhóm Zalo để phổ biến chủ trương, tài liệu học tập và lan tỏa mô hình sản xuất, gương học tập tiêu biểu. Các trung tâm còn phối hợp với khuyến nông, tư pháp, y tế, hội phụ nữ tổ chức hàng nghìn lớp tập huấn theo nhu cầu thực tế.

Công tác giáo dục thường xuyên, đặc biệt là xóa mù chữ và hoạt động của các trung tâm học tập cộng đồng, được tỉnh triển khai bài bản, sáng tạo và thực chất. Những mô hình như “Tổ vận động” hay “Hội thi giao lưu” được đánh giá là giàu giá trị thực tiễn và cần được nghiên cứu để nhân rộng.

Hướng tới xây dựng mô hình xóa mù chữ bền vững gắn với xã hội học tập

Các khảo sát tại Lạng Sơn nằm trong tiến trình triển khai kế hoạch nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác xóa mù chữ tại thôn/bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Kế hoạch hướng đến việc thu thập và phân tích dữ liệu thực tế, đánh giá mô hình và hoạt động đang triển khai, nhận diện điển hình tốt và hạn chế, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp nhằm củng cố và mở rộng kết quả xóa mù chữ gắn với phòng, chống tái mù chữ.

Cán bộ đoàn công tác hướng dẫn học viên điền phiếu khảo sát

Hoạt động khảo sát trực tiếp được thực hiện tại bốn tỉnh đại diện vùng miền gồm Lạng Sơn, Sơn La, Lâm Đồng và Cần Thơ, kết hợp khảo sát gián tiếp toàn quốc. Dữ liệu thu thập được xử lý, đối chiếu và chuẩn hóa, phục vụ xây dựng báo cáo phân tích theo từng vùng, tập trung vào các nhóm nội dung như công tác chỉ đạo và phối hợp tại cơ sở, huy động và duy trì người học, đội ngũ giáo viên, phương pháp và hình thức dạy học phù hợp với đối tượng, điều kiện cơ sở vật chất và ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức lớp học.

Trên cơ sở kết quả khảo sát, Bộ GDĐT sẽ tổ chức hội thảo góp ý tại hai miền, hoàn thiện báo cáo cuối cùng vào cuối tháng 12/2025. Kết quả nghiên cứu là căn cứ quan trọng phục vụ định hướng chính sách giai đoạn 2026–2030, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xóa mù chữ và xây dựng xã hội học tập tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số.