Đổi mới giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên

Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh và Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy chủ trì hội thảo. Cùng dự có đại diện Bộ Công an, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, các sở, ban, ngành, tổ chức Đoàn, cơ sở giáo dục, chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý, giáo viên.

Quang cảnh hội thảo

Hội thảo tập trung trao đổi 3 nội dung lớn: Đề xuất giải pháp đổi mới nội dung, hình thức giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên đáp ứng yêu cầu hiện nay; các giải pháp tăng cường nguồn lực và đầu tư mô hình hiệu quả trong giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên; định hướng xây dựng hệ giá trị đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên Việt Nam phù hợp hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam

Giáo dục đạo đức, lối sống cần gần hơn với đời sống học sinh

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, trong giai đoạn phát triển mới, giáo dục không chỉ chuẩn bị cho thế hệ trẻ tri thức, kỹ năng mà còn có trách nhiệm bồi đắp nhân cách, nuôi dưỡng lòng yêu nước, lòng nhân ái, sự trung thực, ý thức trách nhiệm và khát vọng cống hiến.

Theo Thứ trưởng, thế hệ trẻ hiện nay trưởng thành trong môi trường có nhiều thay đổi, đặc biệt với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, các nền tảng số và trí tuệ nhân tạo. Những công nghệ này không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận tri thức mà ngày càng tác động đến cách suy nghĩ, giao tiếp, lựa chọn giá trị và hình thành lối sống của người trẻ.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh phát biểu khai mạc hội thảo

Vì vậy, giáo dục đạo đức, lối sống cần chuyển từ việc giúp học sinh nhận biết điều đúng sang hình thành khả năng lựa chọn điều đúng, thực hành điều đúng và chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.

Thứ trưởng cho rằng cần giữ vững những giá trị cốt lõi, đồng thời đổi mới cách thức chuyển hóa các giá trị ấy thành hành động; tăng cường giáo dục thông qua trải nghiệm, sự nêu gương và xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh. Cần phát huy sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội và môi trường số để tạo hệ sinh thái giáo dục toàn diện cho học sinh, sinh viên.

Các đại biểu tham dự hội thảo

"Đổi mới ở đây không nhất thiết bắt đầu từ những việc lớn, có thể bắt đầu từ cách tổ chức một giờ sinh hoạt lớp, cách giải quyết một vi phạm, một hoạt động trải nghiệm hay chính cách thầy cô, cha mẹ ứng xử với trẻ. Những thay đổi nhỏ nhưng được thực hiện kiên trì sẽ tạo nên chuyển biến trong từng lớp học, từng nhà trường”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh.

Tăng cường nguồn lực, nhân rộng các mô hình hiệu quả

Từ thực tiễn triển khai công tác giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống và kỹ năng sống, tham luận của tỉnh Cà Mau tập trung vào các giải pháp tăng cường nguồn lực và đầu tư xây dựng mô hình phù hợp với yêu cầu giáo dục trong bối cảnh chuyển đổi số.

Tham luận giới thiệu một số mô hình đang được quan tâm như “Trường học hạnh phúc”, “Trường học số an toàn”, “Tổ tư vấn tâm lý học đường”, “Câu lạc bộ kỹ năng sống”, “Không gian đọc sách mở”; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đầu tư hạ tầng số, phát triển không gian trải nghiệm sáng tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.

Đại biểu trình bày tham luận tại hội thảo

Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách, tham luận cũng đề cập việc huy động các nguồn lực xã hội, tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường và địa phương nhằm tạo môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, hỗ trợ học sinh, sinh viên phát triển toàn diện.

Tại hội thảo, tham luận của nhóm tác giả Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh tập trung đề xuất xây dựng hệ giá trị đạo đức, lối sống của học sinh, sinh viên Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Tham luận đề xuất 10 giá trị cốt lõi được tổ chức theo ba nhóm quan hệ: với bản thân, với người khác và với cộng đồng, xã hội; trong đó nhấn mạnh các giá trị trung thực, tự chủ, trách nhiệm, nhân ái, học tập suốt đời, yêu nước và phát triển bền vững. Tham luận cũng cho rằng chuyển đổi số không tạo ra hệ giá trị mới mà làm thay đổi cách các giá trị đạo đức được biểu hiện và thực hành trong đời sống, đặc biệt trên không gian mạng.

Đổi mới từ phương thức giáo dục đến môi trường học đường

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh đánh giá các tham luận và ý kiến trao đổi tại hội thảo đã phản ánh thực tiễn đời sống học đường, chia sẻ nhiều mô hình, cách làm sáng tạo và chỉ ra những vấn đề cần tiếp tục đổi mới.

Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh và Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy chủ trì hội thảo

Thứ trưởng khái quát 5 định hướng trọng tâm: chuyển từ truyền đạt một chiều sang hình thành năng lực tự nhận thức, tự điều chỉnh và tự chịu trách nhiệm; tăng cường giáo dục thông qua trải nghiệm và sự nêu gương; xây dựng trường học kỷ cương, an toàn, nhân văn, lấy phòng ngừa và giáo dục làm gốc; chú trọng văn hóa số, trách nhiệm số và kỹ năng ứng xử với trí tuệ nhân tạo; đồng thời đổi mới cơ chế phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội.

Để các định hướng đi vào thực tiễn, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị thuộc Bộ GDĐT tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống và xây dựng văn hóa học đường theo hướng tinh gọn, thực chất; nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí quốc gia đánh giá trường học an toàn, không bạo lực; hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý học sinh, sinh viên.

Đối với các địa phương, cơ sở giáo dục và đội ngũ nhà giáo, cần hạn chế các phong trào hình thức, đánh giá hiệu quả dựa trên sự chuyển biến thực tế của học sinh và mức độ an toàn, hạnh phúc của trường học, phát huy vai trò nêu gương của thầy cô, tăng cường trải nghiệm, tư vấn tâm lý và xây dựng kênh hỗ trợ sớm để học sinh có thể chia sẻ, tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn.

“Mục tiêu của đổi mới giáo dục đạo đức, lối sống là để những giá trị được người học tiếp nhận, thẩm thấu, lựa chọn và trở thành lẽ sống tự nhiên, qua đó góp phần xây dựng môi trường giáo dục văn minh, an toàn và hạnh phúc”, Thứ trưởng nhấn mạnh.