Tôn vinh điển hình tiên tiến trong công tác xoá mù chữ cho người dân vùng đồng bào DTTS

 Quang cảnh hội thảo

Mở ra cơ hội tiếp cận kiến thức mới, thay đổi cuộc sống

Phát biểu khai mạc hội thảo, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Sự kiện (Bộ GDĐT) Phạm Văn Trung nhận định: đầu tư phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó có công tác xóa mù chữ cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, là nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm. Điều này được thể hiện qua việc ban hành hệ thống các chủ trương, chính sách trong thời gian qua.

Trong đó, Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 xác định mục tiêu: nâng cao nhận thức, trách nhiệm về công tác xoá mù chữ, tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả công tác xoá mù chữ.

Các đại biểu tham dự hội thảo

Thực hiện nhiệm vụ được giao, thời gian qua, Bộ GDĐT đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương triển khai nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xóa mù chữ cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Nhờ đó, công tác xóa mù chữ được triển khai rộng khắp, những lớp học đặc biệt được mở ngay tại thôn bản đã mang con chữ đến với hàng chục nghìn người dân. Từ đây, bà con không chỉ đọc được, viết được, mà còn có cơ hội tiếp cận nhiều kiến thức mới, thay đổi cuộc sống.

Trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ xóa mù chữ cho đồng bào dân tộc thiểu số, Bộ GDĐT cũng rất quan tâm đến hoạt động truyền thông. Hội thảo lần này là diễn đàn để các cán bộ quản lí, giáo viên và các lực lượng phối hợp trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn.

Đồng thời, hội thảo cũng là nơi giới thiệu các mô hình, giải pháp sáng tạo, hiệu quả, các tập thể, cá nhân điển hình trong công tác xóa mù chữ cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số tại các địa phương nhằm lan tỏa trên các phương tiện thông tin đại chúng và toàn xã hội.

Khái niệm "biết chữ" không chỉ dừng lại ở biết đọc, biết viết

Tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên Nguyễn Xuân Thuỷ chia sẻ: trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và công cuộc chuyển đổi số quốc gia, khái niệm "biết chữ" không chỉ dừng lại ở biết đọc, biết viết, tính toán đơn giản, mà còn đòi hỏi kĩ năng tiếp nhận thông tin, sử dụng công nghệ để phục vụ đời sống và sản xuất. Việc duy trì kết quả xoá mù chữ bền vững trở thành yêu cầu sống còn để thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS theo tinh thần các chương trình mục tiêu quốc gia.

Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên Nguyễn Xuân Thuỷ thông tin tại hội thảo

Trong giai đoạn 2021 -2030, tỉ lệ người đạt chuẩn biết chữ căn cứ vào số liệu thống kê, tỉ lệ biết chữ của người dân trên toàn quốc duy trì ở mức cao và ổn định.

Trong đó, độ tuổi từ 15 – 35, tỉ lệ người đạt chuẩn biết chữ mức độ 1 là 99,39%; tỉ lệ đạt chuẩn biết chữ mức độ 2 là 98,97%. Độ tuổi từ 15 - 60: Tỉ lệ người đạt chuẩn biết chữ mức độ 1 là 99,10%; tỉ lệ đạt chuẩn biết chữ mức độ 2 là 97,72%.

Đến thời điểm này, cả nước có 34/34 tỉnh, thành phố được công nhận đạt chuẩn xoá mù chữ mức độ 1; có 26/34 tỉnh, thành phố được công nhận đạt chuẩn xoá mù chữ mức độ 2.

Để công tác xoá mù chữ cho người dân vùng đồng bào DTTS tiếp tục đạt hiệu quả trong thời gian tới, ông Nguyễn Xuân Thuỷ đề xuất các nhóm giải pháp về tuyên truyền và nâng cao nhận thức; quản lí, điều tra và tổ chức lớp học; chuyên môn và ứng dụng công nghệ; củng cố kết quả, chống tái mù chữ gắn với sinh kế; cơ chế, chính sách và xã hội hóa.

Những người thắp sáng con chữ giữa bản làng

Hội thảo cũng đã lắng nghe được những câu chuyện cảm động của những người trực tiếp thực hiện công tác xoá mù chữ cho người dân vùng đồng bào DTTS. Bên cạnh lực lượng ngành giáo dục, bộ đội biên phòng, vai trò của già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo tại các địa phương trong công tác xoá mù chữ rất quan trọng.

Đó là những tấm gương điển hình như cô giáo Bùi Thị Hồng Lâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phúc Thọ II, tỉnh Lâm Đồng; ông Nguyễn Văn Bình, Trưởng thôn Lâm Bô, xã Phúc Thọ Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng hay ông Mách Ta Rếs, học viên xóa mù chữ người Chăm ở Ấp La Ma, xã Vĩnh Hậu, tỉnh An Giang.

Chính họ đã góp phần làm thay đổi cuộc sống của rất nhiều học viên lớn tuổi, giúp họ biết đọc, biết viết, biết kí tên và tự tin hơn trên con đường mưu sinh, lao động và hòa nhập cộng đồng.

Ông Mách Ta Rếs, học viên xóa mù chữ người Chăm ở Ấp La Ma, xã Vĩnh Hậu, tỉnh An Giang bật khóc chia sẻ về niềm hạnh phúc khi bắt đầu biết đọc, biết viết

Xác định công tác duy trì sĩ số và chất lượng các lớp học xoá mù chữ là nhiệm vụ quan trọng, cô giáo Bùi Thị Hồng Lâm vừa là giáo viên giảng dạy, vừa là người đồng hành, chia sẻ, động viên học viên đến lớp đầy đủ, đúng giờ.

Cô Lâm chia sẻ: tại vùng đất khó, không ít học viên là lao động chính trong gia đình, vừa phải làm rẫy, vừa lo sinh kế, nhưng với tinh thần học tập cao, các học viên đã nỗ lực vượt qua khó khăn để theo học đều đặn.

Cũng bởi chính những đặc thù đó, các giáo viên đã linh hoạt thời gian dạy học phù hợp với đặc điểm sinh hoạt và lao động của người dân. Việc duy trì sĩ số học viên hàng ngày lên lớp luôn đạt trên 90%.

Cô giáo Bùi Thị Hồng Lâm, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Phúc Thọ II, tỉnh Lâm Đồng chia sẻ tại hội thảo

“Ở những lớp học xoá mù chữ, có rất nhiều học viên nữ. Các chị không chỉ làm mẹ, làm vợ, gánh vác những công việc nặng nhọc ở gia đình. Nhưng với quyết tâm học con chữ, để biết đọc, biết viết, các học viên đều cố gắng vượt qua nhiều khó khăn để hoàn thành những kiến thức cơ bản. Đối với tôi, đó không chỉ là đơn thuần là học để biết, mà đó còn là niềm vinh dự, tự hào của mỗi học viên”, cô Lâm bày tỏ.

Đối với Thượng tá Nguyễn Như Hồng, Phó chính ủy Đoàn kinh tế, Quốc phòng 4, tỉnh Nghệ An, lớp học xoá mù chữ không chỉ để những người dân địa phương biết được con chữ mà là thay đổi quan điểm, nâng cao nhận thức, đưa tri thức đến với các bản làng, đẩy lùi các thủ tục lạc hậu nơi đây. Chính vì thế, theo Thượng tá Hồng, để làm được điều đó, đòi hỏi cả hệ thống Chính trị vào cuộc

Đoàn Kinh tế, Quốc phòng 4 được biết đến như lực lượng “hai trong một”: vừa giữ đất, vừa giúp dân phát triển kinh tế – văn hóa. Trong đó, xóa mù chữ là nhiệm vụ được các anh thực hiện nhiều năm qua.

Thượng tá Nguyễn Như Hồng, Phó chính ủy Đoàn kinh tế, Quốc phòng 4, tỉnh Nghệ An chia sẻ những câu chuyện tại hội thảo

Với kinh nghiệm thực tiễn, đơn vị Thượng tá Hồng đã có cách làm sáng tạo, tuyên truyền xóa mù chữ gắn với hỗ trợ người dân. Việc đề xuất đưa các dự án hỗ trợ giảm nghèo, cây giống,... về hỗ trợ người dân được gắn liền với công tác xoá mù chữ.

“Chúng tôi trao đổi với bà con, phải đi học xóa mù chữ, không đi học không cấp con giống cho đâu. Đó vừa là cách thức làm việc nhưng cũng là động lực để bà con thấy được vai trò của con chữ quan trọng như thế nào”, Thượng tá Hồng nhấn mạnh.

Thượng tá Nguyễn Mạnh Thắng, Trợ lí Phòng Dân vận, Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, chia sẻ: trước thực trạng, ở khu vực biên giới, hệ thống trường lớp chưa được đầu tư xây dựng kiên cố, trẻ em không đủ điều kiện theo học, phải bỏ học giữa chừng; tình trạng mù chữ, tái mù chữ vẫn diễn ra...các đơn vị Bộ đội Biên phòng đã tích cực, chủ động phối hợp với địa phương để xóa bỏ tình trạng mù chữ. Bộ đội Biên phòng đã đến từng hộ vận động gia đình để con em họ được đến trường, cử cán bộ phụ trách, cùng với các thầy cô giáo thay phiên đứng lớp.

Qua nhiều năm thực hiện công tác xóa mù chữ, đến nay, Bộ đội Biên phòng đã phối hợp với các đơn vị vận động được hơn 70.000 người được xóa mù chữ, hơn 80.000 em được phổ cập giáo dục tiểu học, gần 50.000 học sinh bỏ học trở lại trường. Đặc biệt đã xóa được trên 40 thôn, bản “trắng” về giáo dục.

Thượng tá Nguyễn Mạnh Thắng, Trợ lí Phòng Dân vận, Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng trao đổi tại hội thảo

Theo Thiếu tá Lò Văn Thoại, Đồn Biên phòng Mường Lèo, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La cho biết, bản thân không được đào tạo về kĩ năng sư phạm, để thích ứng, vượt qua rào cản về ngôn ngữ, giao tiếp và giảng dạy, tạo sự gần gũi giữa người dạy, người học Thiếu tá Thoại cũng phải học thêm tiếng Mông từ chính những học viên của mình.

Thiếu tá Lò Văn Thoại, Đồn Biên phòng Mường Lèo, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La chia sẻ tại hội thảo

“Phải đưa nội dung học trở về những vấn đề hết sức đời thường, phải sử dụng học cụ là những bắp ngô, quả bí, có khi là hình ảnh các vật dụng, hoạt động… thì mới thu hút được những học viên đặc biệt tại các lớp học xoá mù chữ ở các bản làng”, Thiếu tá Thoại chia sẻ.

Bà Tống Liên Anh, Phó Viện trưởng Viện Học tập Suốt đời trao đổi tại hội thảo

Chia sẻ về kinh nghiệm quốc tế trong công tác xoá mù chữ, bà Tống Liên Anh, Phó Viện trưởng Viện Học tập Suốt đời nhấn mạnh: xoá mù chữ là công tác giáo dục quan trọng không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới. Những mô hình hay về công tác này  không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn con đường đã đi, mà quan trọng hơn, gợi mở một hướng đi dài hơi, bài bản và bền vững cho công tác xóa mù chữ, để việc xoá mù chữ không dừng lại ở một phong trào, mà trở thành nền tảng cho học tập suốt đời của mỗi người dân.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại hội thảo