Hoàn thiện đầu tư cơ sở vật chất phát triển giáo dục nông thôn

Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới  giai đoạn 2021-2025 là chương trình trọng điểm của Chính phủ nhằm phát triển nông thôn toàn diện, bền vững. Ngành Giáo dục và Đào tạo có vai trò then chốt trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần đạt các tiêu chí nông thôn mới, đặc biệt là tiêu chí: Tỉ lệ trường học các cấp, phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi; phổ cập giáo dục tiểu học; phổ cập giáo dục trung học cơ sở; xóa mù chữ và nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, gắn với nhu cầu thị trường; hỗ trợ thúc đẩy và phát triển các mô hình khởi nghiệp, sáng tạo ở nông thôn.

Trong giai đoạn 2021–2025, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 22/2/2022 của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Lâm Đồng đã xác định giáo dục, đào tạo là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Trên cơ sở đó, tỉnh đã ban hành nhiều kế hoạch, đề án cụ thể và tổ chức thực hiện nghiêm túc, đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Nhờ nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia, hệ thống cơ sở vật chất trường học ở khu vực nông thôn Lâm Đồng được nâng cấp đáng kể. Hàng trăm phòng học, phòng bộ môn, nhà đa năng, khu nội trú và các hạng mục phụ trợ đã được xây mới hoặc cải tạo theo hướng đồng bộ, hiện đại. Nhiều trường vùng sâu, vùng xa vốn thiếu phòng học trầm trọng nay đã có đủ điều kiện đáp ứng Chương trình GDPT 2018, đặc biệt trong tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và triển khai hoạt động trải nghiệm. Bên cạnh đó, nhiều trường phổ thông dân tộc nội trú được đầu tư ký túc xá, nhà ăn, thiết bị thực hành, tạo điều kiện học tập, sinh hoạt thuận lợi cho học sinh.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Quyết định 965/QĐ-BGDĐT ngày 28/3/2025, ngành giáo dục Lâm Đồng đẩy mạnh chuẩn hóa trường lớp theo Bộ tiêu chí nông thôn mới   nâng cao; tăng cường chuyển đổi số bằng việc trang bị thư viện số, thiết bị công nghệ thông tin, mã QR học liệu; mở rộng các mô hình học tập suốt đời. Công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ tiếp tục được giữ vững và nâng cao, tỉ lệ học sinh đến trường ổn định, tình trạng bỏ học giảm đáng kể, nhất là ở vùng dân tộc thiểu số.

Việc đầu tư đồng bộ giúp chất lượng giáo dục ở khu vực nông thôn của tỉnh Lâm Đồng được cải thiện rõ rệt. Trẻ em được học trong môi trường an toàn, đầy đủ, hiện đại hơn; giáo viên có điều kiện đổi mới phương pháp dạy học; phụ huynh yên tâm hơn về điều kiện học tập của con em mình. Đây là nền tảng quan trọng để Lâm Đồng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy phát triển bền vững và rút ngắn khoảng cách giữa miền núi với vùng thuận lợi.

Sự kết hợp giữa nguồn lực tài chính từ Quyết định 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo chuyên môn từ Quyết định 965/QĐ-BGDĐT đã tạo động lực lớn cho giáo dục vùng khó khăn tại Lâm Đồng. Hàng loạt công trình được xây dựng mới, điều kiện học tập được cải thiện rõ rệt, giúp hàng nghìn học sinh dân tộc thiểu số có cơ hội học tập bình đẳng và đầy đủ hơn.

Cũng từ nguồn vốn Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới  , trong giai đoạn 2021 - 2025, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã phối hợp chặt chẽ với các ban, sở, ngành, đoàn thể của Thành phố trong quá trình triển khai xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia gắn với xây dựng nông thôn mới.

Tính đến 12/2024, toàn thành phố có 382/382 (100%) xã đạt chuẩn nông thôn mới, có 191/382 (50%) xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, 84/382 (21,9%) xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu.

Có 18/18 (100%) đơn vị cấp huyện, thị xã đạt chuẩn nông thôn mới, hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới, 05/18 (27,7%) huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao góp phần hoàn thành chỉ tiêu Thành phố Hà Nội hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo, tính đến hết năm 2024, trên địa bàn 382 xã có 1.551/1.551 (tỉ lệ đạt 100%) các trường học từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở hoặc trường phổ thông có nhiều cấp học có cấp học cao nhất là trung học cơ sở đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất mức độ 1, mức độ 2 theo quy định tại Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học.

Trong đó có 1.332 (chiếm 85,9%) trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 trở lên. 382/382 (100%) xã đạt phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi. Tỉ lệ trẻ em 6 tuổi vào lớp 1 đạt 100%; đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở mức độ 3; đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; trung tâm học tập cộng đồng được đánh giá/xếp loại tốt.

Trên địa bàn, 191 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao có tổng số 573/573 (tỉ lệ đạt 100%) trường học từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở hoặc trường phổ thông có nhiều cấp học có cấp học cao nhất là trung học cơ sở đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất mức độ 1 trở lên theo quy định tại Thông tư số 13/2020/TT-BGDĐT ngày 26/5/2020 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định tiêu chuẩn cơ sở vật chất các trường trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học. Trong đó mỗi xã đảm bảo có ít nhất 01 trường đạt chuẩn cơ sở vật chất mức độ 2.

100% xã duy trì và nâng cao chất lượng đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; đạt chuẩn và duy trì đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở mức độ 3; đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2; cộng đồng học tập cấp xã được đánh giá, xếp loại tốt.

Trên địa bàn có tổng số 82 trường Trung học phổ thông (hiện có 55/82 trường, đạt 67%); 100% các trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên trên địa bàn 17 huyện và 01 thị xã được kiểm định chất lượng giáo dục đạt từ cấp độ 1 trở lên.

Tại Hội nghị tổng kết kết quả thực hiện các nhiệm vụ giáo dục và đào tạo trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, tổ chức ngày 12/9/2025 tại Đà Nẵng đã cho thấy cái nhìn toàn cảnh về giáo dục vùng nông thôn. Theo báo cáo tại Hội nghị, tỷ lệ trường học nông thôn đạt chuẩn quốc gia đã tăng từ mức rất thấp năm 2020 (chỉ 10,9%) lên đến 62,8% vào cuối năm 2024. Đây là bước tiến vượt bậc, minh chứng cho nỗ lực lớn từ trung ương đến địa phương trong đầu tư hạ tầng trường lớp. Tuy nhiên, đằng sau sự khởi sắc này vẫn còn đó một thực tế: Nhiều ngôi trường dù đã đạt chuẩn vẫn thiếu bền vững, nhiều xã vùng sâu vùng xa còn chịu thiệt thòi lớn về cơ sở vật chất, cùng với đó là áp lực duy trì chuẩn trong bối cảnh ngân sách hạn chế khiến yêu cầu nâng cấp trường học trở thành bài toán lâu dài.

Số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy mức tăng trưởng cơ sở vật chất trong giai đoạn 2021-2024 là rất rõ rệt. Ở bậc mầm non, có tới 59,5% trường đạt chuẩn. Ở tiểu học, tỷ lệ trường đạt chuẩn mức độ 1 đạt 43,4%. Trung học cơ sở ở nhiều địa phương cũng được đầu tư cải thiện đáng kể về phòng học, sân bãi, thư viện, nhà ăn, khu ở bán trú cho học sinh. Tại nhiều xã nông thôn mới, trường học có cổng mới, khuôn viên xanh - sạch - đẹp, phòng học kiên cố hóa đạt gần 100%.

Bước vào giai đoạn tiếp theo, yêu cầu không chỉ là tiếp tục tăng số trường đạt chuẩn, mà là giữ chuẩn, nâng chuẩn và đồng bộ chuẩn hóa trên toàn hệ thống. Điều này đòi hỏi nhiều giải pháp như: tập trung đầu tư cho các vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, xây dựng cơ chế bảo trì - sửa chữa - thay thế thiết bị rõ ràng, có lộ trình theo chu kì, đảm bảo hạ tầng chuyển đổi số trở thành phần bắt buộc trong chuẩn cơ sở vật chất, tăng cường hợp tác công - tư trong xây dựng trường học nhưng có cơ chế giám sát chặt chẽ, hoàn thiện bộ tiêu chí chuẩn trường học theo hướng linh hoạt, thích ứng với từng vùng.

Để đạt được mục tiêu đề ra, theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Tấn Dũng, các đơn vị cần tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, tập trung vào các giải pháp trong thời gian tới: Hoàn thiện cơ chế, chính sách về phổ cập, giáo dục bắt buộc, đào tạo nghề, xóa mù chữ; tăng đầu tư cơ sở vật chất, nhân lực, chế độ giáo viên, nhất là vùng khó khăn; đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu; huy động nguồn lực xã hội hóa, hợp tác công - tư, quốc tế; phát triển văn hóa học tập suốt đời, xây dựng mô hình trường học gắn nông thôn mới; tăng cường giám sát, đánh giá, nhân rộng điển hình tiên tiến.

“Về nhiệm vụ đầu tư, cần tích hợp các chương trình mục tiêu quôc gia để tránh chồng chéo, bảo đảm hiệu quả sử dụng nguồn lực. Quan trọng hơn, việc triển khai phải gắn với các dự án, chương trình cụ thể. Nghị quyết số 71-NQ/TW vừa qua được xem là bước đột phá nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn lớn, trong đó ngành giáo dục phải tập trung nâng cao chất lượng. Trong lĩnh vực đào tạo nghề, sẽ sửa đổi Luật Giáo dục nghề nghiệp với nhiều điểm mới, trong đó có mô hình “trường trung học nghề”. Loại hình này vừa đảm bảo học sinh có kiến thức phổ thông, vừa được đào tạo nghề, đồng thời vẫn đủ điều kiện dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Đây là bước đi nhằm hiện thực hóa mục tiêu phổ cập trung học phổ thông và tương đương” - Thứ trưởng Lê Tấn Dũng nhấn mạnh.