Bộ trưởng Bộ GDĐT giải trình về thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo

Phiên giải trình do Uỷ ban Văn hoá và Xã hội của Quốc hội tổ chức. Ảnh: quochoi.vn

Tham dự có Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, các Phó Chủ nhiệm, các thành viên Uỷ ban Văn hoá và Xã hội và một số Uỷ ban của Quốc hội. Về phía bộ, ngành có Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn, các Thứ trưởng Bộ GDĐT: Nguyễn Thị Quyên Thanh, Phạm Quang Hưng; lãnh đạo Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính; đại diện Bộ Y tế, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch; lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ GDĐT.

Phiên giải trình nhằm đánh giá tình hình triển khai, tổ chức thực hiện các luật, nghị quyết được ban hành trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo sau gần 9 tháng thực hiện; những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; phân tích nguyên nhân khó khăn, vướng mắc, bất cập. Từ đó, đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật; các giải pháp trong tổ chức thực hiện phù hợp với thực tiễn; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước; bảo đảm các quy định pháp luật, nghị quyết của Quốc hội được triển khai đồng bộ, thống nhất, hiệu quả trong thời gian tới, đặc biệt là các quy định mang tính chất đột phá cho lĩnh vực.

Trong phát biểu khai mạc, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh 9 nhóm vấn đề cần tiếp tục làm rõ: việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành luật, bao gồm văn bản quy định chi tiết và văn bản hướng dẫn thi hành; vấn đề về giáo viên; Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và sách giáo khoa; công tác thi, kiểm tra, đánh giá; về phân luồng học sinh; vấn đề dạy thêm, học thêm; bạo lực học đường và xây dựng văn hóa học đường; vấn đề học phí đại học và vấn đề chất lượng giáo dục đại học gắn với học phí.

Làm rõ những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, tổ chức thực hiện tạo chuyển biến thực chất

Phát biểu chỉ đạo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nhấn mạnh, giáo dục và đào tạo được xác định là quốc sách hàng đầu, có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của dân tộc.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ từ thể chế, chính sách đến tổ chức thực hiện.

Thời gian vừa qua, Quốc hội đã dành sự quan tâm đặc biệt cho giáo dục và đào tạo, tập trung hoàn thiện thể chế và ban hành nhiều chính sách mới có tính đột phá; đồng thời quyết định các cơ chế và nguồn lực quan trọng để thúc đẩy đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục trong giai đoạn mới.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu chỉ đạo tại phiên giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Để kịp thời đưa các chính sách mới vào cuộc sống, Chính phủ, Bộ GDĐT cùng các bộ, ngành đã triển khai khối lượng công việc rất lớn; tập trung xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và chuẩn bị các điều kiện để triển khai các chính sách về nhà giáo, về quản trị giáo dục, về cơ chế tài chính, về giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và phát triển nguồn nhân lực.

Từ những kết quả bước đầu, theo Phó Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu đặt ra hiện nay là chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế sang tổ chức thực hiện, để những chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống. Đây cũng là yêu cầu đặc biệt quan trọng trong năm học 2026-2027 theo tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tại phiên giải trình, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung làm rõ những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn, lặp đi lặp lại, đã trao đổi nhiều lần qua nhiều năm nhưng chưa giải quyết được căn cơ. Cần phải tìm ra nguyên nhân, trách nhiệm và giải pháp khắc phục, tạo chuyển biến thực chất, rõ nét.

Gợi mở một số vấn đề, Phó Chủ tịch Quốc hội đề cập việc đánh giá thực chất tiến độ và kết quả triển khai các luật, nghị quyết; việc ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; tính đồng bộ, thống nhất giữa các quy định và điều kiện bảo đảm thực hiện.

Đồng thời, làm rõ việc phân cấp, phân quyền trong quản lý giáo dục, nhất là trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm nhiệm vụ đi đôi với thẩm quyền, nhân lực, nguồn lực và trách nhiệm giải trình; không để phát sinh khoảng trống hoặc chồng chéo trong tổ chức thực hiện.

Luật Nhà giáo đã được Quốc hội thông qua với nhiều chính sách mới. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ việc triển khai các quy định về tuyển dụng, quản lý, sử dụng, tiếp nhận, điều động, biệt phái, thuyên chuyển nhà giáo; chính sách tiền lương, phụ cấp, chế độ đãi ngộ và thu hút nhà giáo công tác tại các vùng khó khăn.

Đặc biệt, tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ theo cấp học, môn học, địa bàn vẫn cần có giải pháp căn cơ. Cần làm rõ công tác dự báo nhu cầu giáo viên gắn với biến động dân số, mạng lưới trường lớp, cơ chế tuyển dụng, điều tiết để bảo đảm phương châm: "Ở đâu có học sinh thì ở đó phải có giáo viên" đáp ứng yêu cầu dạy và học.

Liên quan đến thực hiện chủ trương tinh gọn tổ chức bộ máy, sắp xếp trường học ở các xã, phường, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cập nhật chính xác thực tế, không chỉ qua báo cáo. Cần có tổ công tác khảo sát thực tế việc sắp xếp, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng trong đội ngũ quản lý, giáo viên, giải tỏa kịp thời để không ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học sau sáp nhập.

Phó Chủ tịch Quốc hội đồng thời đề nghị làm rõ việc triển khai mô hình trường trung học nghề, chính sách phân luồng học sinh sau trung học cơ sở, điều kiện bảo đảm chất lượng, cơ chế liên thông và cơ hội tiếp tục học tập của người học.

Đối với nhân lực chất lượng cao, cần làm rõ sự kết hợp giữa dự báo nhu cầu với đào tạo, thu hút và sử dụng, nhất là các ngành mũi nhọn đất nước đang cần; khắc phục tình trạng đào tạo lệch pha với nhu cầu sử dụng; đánh giá hiệu quả chính sách hỗ trợ người học, bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, không để hoàn cảnh kinh tế hay vị trí địa lý trở thành rào cản học tập.

Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học là vấn đề cử tri, Nhân dân, học sinh và phụ huynh đặc biệt quan tâm. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị đánh giá phương thức tổ chức kỳ thi bảo đảm nghiêm túc, khách quan, công bằng, an toàn, ổn định và giảm áp lực không cần thiết.

Đối với tuyển sinh đại học, cần làm rõ tính minh bạch, khả năng đối sánh giữa các phương thức, tổ hợp xét tuyển; tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách, hạn chế thay đổi đột ngột gây khó khăn cho người học. Kiểm tra, đánh giá phải khắc phục triệt để bệnh thành tích, tâm lý chạy theo điểm số, hướng tới đánh giá đúng năng lực thực chất.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh cần quan tâm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, nhân văn; tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, tư vấn tâm lý, phòng chống bạo lực học đường và bảo vệ học sinh trên môi trường mạng.

Vấn đề thiếu sách giáo khoa, Phó Chủ tịch Quốc hội đề làm rõ nguyên nhân để không lặp lại trong thời gian tới.

“Hệ thống pháp luật, nghị quyết đã tạo hành lang pháp lý và nhiều cơ chế đột phá. Điều cốt yếu hiện nay là tổ chức thực hiện hiệu quả để tạo chuyển biến thực chất”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Hệ thống thể chế giáo dục cơ bản hoàn thiện, tập trung thực thi để chính sách đi vào cuộc sống

Báo cáo tại phiên giải trình, Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, thời gian qua, Bộ GDĐT đã triển khai khối lượng công việc rất lớn về công tác xây dựng văn bản hướng dẫn thực thi các luật.

Theo phân công, Bộ GDĐT xây dựng, chủ trì xây dựng 41 văn bản (11 nghị định và 30 thông tư). Đến nay, Bộ đã hoàn thành và ban hành 10/11 nghị định và 27/30 thông tư. Về cơ bản, tất cả những vấn đề chính sách quan trọng đã được thể hiện trong các nghị định, thông tư này.

Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn báo cáo tại phiên giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Nghị định chưa được ban hành đáng chú ý là chính sách tiền lương, phụ cấp, hỗ trợ đối với nhà giáo, hiện Bộ GDĐT đã trình Chính phủ, tuy nhiên chờ kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương về đổi mới chính sách tiền lương, Bộ GDĐT sẽ tiếp tục hoàn thiện để đồng bộ với đề án cải cách chính sách tiền lương chung.

Đặc biệt, các chính sách về chế độ phụ cấp nhà giáo, chính sách đối với giảng viên nghỉ hưu/sau nghỉ hưu, chính sách đối với học sinh, sinh viên đã được ban hành kịp thời và bước đầu phát huy tác động.

Bộ đã ban hành các văn bản hướng dẫn địa phương trong tuyển dụng, sử dụng, điều động, biệt phái; hoàn thiện chuẩn nghề nghiệp, chế độ làm việc, bổ nhiệm, xếp lương.

Về biên chế giáo viên và giải pháp giải quyết thừa - thiếu giáo viên, Bộ trưởng cho biết, số lượng giáo viên thiếu so với định mức tại thời điểm kết thúc năm học 2025-2026 là hơn 104.500 giáo viên. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp lại mạng lưới trường lớp và rà soát theo quy mô học sinh, nhu cầu biên chế cần bổ sung cho năm học 2026-2027 là khoảng 43 nghìn chỉ tiêu. Hiện vẫn còn hơn 40 nghìn biên chế đã giao từ năm 2025 nhưng các địa phương chưa tuyển dụng hết.

“Như vậy, tình trạng thiếu giáo viên ở đây là thiếu so với định mức quy định, đồng thời còn hiện tượng thừa - thiếu cục bộ giữa các môn học, cấp học và địa bàn”, Bộ trưởng thông tin.

Đối với mô hình trung học nghề, theo Bộ trưởng, đây là chính sách mới, rất quan trọng trong Luật Giáo dục nghề nghiệp. Năm nay là năm đầu tiên triển khai, Bộ đã hoàn thiện các văn bản quy định và ban hành khung chương trình đào tạo. Ngay trong năm học mới này đã có 31 cơ sở giáo dục nghề nghiệp đăng ký tham gia triển khai.

Về các chính sách cho người học, tiếp tục mở rộng các chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ sách giáo khoa, bữa ăn học đường, học bổng và tín dụng chính sách. Quỹ học bổng quốc gia đã được xác lập về mặt pháp lý.

Chính sách hỗ trợ người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược bước đầu phát huy tác dụng rõ rệt. Điểm chuẩn và chất lượng tuyển sinh đầu vào các ngành này trong kỳ tuyển sinh năm 2026 tăng rất cao.

Các trường đại học cũng đã chủ động tinh giản những ngành học không còn phù hợp với nhu cầu xã hội; mở mới các ngành phục vụ trực tiếp cho phát triển đất nước như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu, công nghệ hạt nhân, đường sắt tốc độ cao, công nghệ số, năng lượng mới... Tỷ lệ sinh viên nhập học các khối ngành STEM năm 2026 đạt 33,6%, tiệm cận mục tiêu 35% mà Nghị quyết 71 đề ra.

Năm 2026 là năm đầu tiên Bộ GDĐT hướng dẫn khôi phục và triển khai mạnh mẽ trở lại các chương trình đào tạo tài năng, đã triển khai 90 chương trình đào tạo tài năng tích hợp trình độ kỹ sư/thạc sĩ  tại 23 cơ sở giáo dục đại học, đi kèm các chính sách ưu đãi.

Nhìn nhận về kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, Bộ trưởng cho biết, mô hình thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học đã qua nhiều giai đoạn đổi mới, mang lại nhiều ưu điểm: gọn nhẹ, giảm áp lực, giảm tốn kém cho xã hội và an toàn. Tuy nhiên, vừa qua tại một số nơi đã xuất hiện những hiện tượng tiêu cực.

Bộ GDĐT đã phân tích nguyên nhân và đề ra các giải pháp: Giữ ổn định mô hình thi và phương thức tuyển sinh; tăng cường ứng dụng công nghệ, phân tích dữ liệu và đối sánh chéo để siết chặt kỷ luật phòng thi, triệt tiêu động cơ gian lận. Đồng thời, từng bước chuẩn hóa, siết chặt các phương thức xét tuyển sớm, việc lạm dụng các chứng chỉ ngoại ngữ gây mất công bằng xã hội; bảo đảm việc đánh giá thực chất năng lực của người học theo đúng tinh thần Nghị quyết 71.

Cũng theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, giáo dục toàn diện đã được triển khai đồng bộ cả về tri thức, đạo đức, văn hóa, thể chất, nghệ thuật và kỹ năng sống. Công tác phòng ngừa bạo lực học đường, xâm hại học sinh được phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và chính quyền địa phương.

Nhận thức rõ môi trường số và AI mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn, Bộ GDĐT đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý để định hướng ứng dụng AI an toàn, liêm chính trong giáo dục, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các tác động tiêu cực đối với người học.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đánh giá, về tổng thể sau khi ban hành các luật và nghị quyết, hệ thống thể chế giáo dục và đào tạo cơ bản đã hoàn thiện. Khâu quan trọng nhất hiện nay là tổ chức thực thi. Trong đó, phải kịp thời tháo gỡ những điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn, xử lý những điểm chưa thực sự đồng bộ giữa các văn bản, đánh giá kết quả thực chất để chính sách đi vào cuộc sống, phát triển phẩm chất, năng lực người học, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển đất nước.

Đồng bộ giải pháp giải quyết thiếu giáo viên; tiếp tục hướng dẫn chi tiết sắp xếp trường học

Một trong những nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội đặt câu hỏi với Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn là chính sách cho đội ngũ nhà giáo, giải quyết tình trạng thừa - thiếu giáo viên, khó khăn tuyển dụng giáo viên các môn học đặc thù, điều động, luân chuyển giáo viên…

Đại biểu Quốc hội dự phiên giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Trao đổi về nhóm nội dung này, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề cập tới ba nguyên nhân dẫn tới thiếu giáo viên. Thứ nhất, các địa phương chưa tuyển dụng hết số biên chế được giao. Một mặt địa phương muốn tuyển dụng, nhưng mặt khác lại có áp lực giảm biên chế chung trong toàn hệ thống, mà đội ngũ giáo viên lại chiếm tỷ lệ lớn trong viên chức. Một số nơi chưa mạnh dạn tuyển dụng.

Thứ hai, thừa thiếu cục bộ do biến động dân cư, có nơi thiếu nhưng có nơi thừa mà các địa phương chưa kịp thời điều chuyển, thuyên chuyển giáo viên. Thứ ba, thừa thiếu cục bộ giữa các cấp học, giữa cơ cấu môn học. Độ vênh trong tính toán định mức cũng dẫn đến một phần nhỏ câu chuyện thừa thiếu.

Về giải pháp khắc phục, Bộ trưởng cho biết, Nghị quyết số 248/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã giao Giám đốc Sở GDĐT được quyền tuyển dụng, thuyên chuyển, điều động đội ngũ giáo viên. Đây là giải pháp rất quan trọng. Một số địa phương đã tiến hành tuyển dụng tập trung mang lại rất nhiều ưu điểm.

Các địa phương vừa qua sắp xếp, số lượng đội ngũ hiệu trưởng, phó hiệu trưởng sắp xếp cần bố trí lại là khoảng 33.000, trong đó các địa phương đã bố trí được khoảng 22.000 sang làm giáo viên trực tiếp, số còn lại tiếp tục được bố trí.

Dự kiến trong tháng 9 hoặc đầu tháng 10 Bộ GDĐT sẽ ban hành định mức mới về giáo viên, xem xét đặc thù dạy học 2 buổi/ngày, đặc thù địa bàn, vùng miền, cấp học, môn học và căn cứ theo quy mô học sinh, sĩ số lớp.

“Chúng tôi tính toán số lượng còn thiếu so với định mức thực tế sẽ khoảng trên 43.000 chỉ tiêu. Con số này phù hợp và gần tương đương với số lượng giáo viên hợp đồng hiện nay, cũng như số biên chế được giao năm 2025 chưa tuyển dụng được. Nếu cấp thẩm quyền giao biên chế và các địa phương tuyển dụng hết thì sẽ cơ bản đủ”, Bộ trưởng thông tin.

Đối với vấn đề thừa thiếu cục bộ các môn chuyên biệt (Tiếng Anh, Nghệ thuật, Âm nhạc...) và vùng khó khăn, Bộ GDĐT đã hướng dẫn các địa phương một số giải pháp như ký hợp đồng với nghệ nhân, huấn luyện viên từ bên ngoài theo chế độ hợp đồng để làm việc; ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) trong môn Tiếng Anh, Tin học, năng lực số; chế độ chính sách thu hút đối với giáo viên các môn này.

Về luân chuyển giáo viên vùng khó khăn, Bộ trưởng cho rằng, khi Giám đốc Sở GDĐT có quyền luân chuyển giữa các xã, phường thì không phải một giáo viên được điều động đi 5-10 năm mới được chuyển về mà hoàn toàn có thể điều chuyển giáo viên đi 1-2 năm rồi quay vòng. “Bằng cách này, vùng sâu vùng xa luôn luôn có đội ngũ giáo viên tốt, cứ một giáo viên chuyển về thì có một giáo viên chuyển đi. Đề nghị các địa phương rất quan tâm việc này, vì cơ chế chính sách đã có rồi”, Bộ trưởng nói.

Trao đổi về vấn đề sắp xếp, tinh giản bộ máy, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, tinh giản ở đây là tinh giản đội ngũ cán bộ quản lý, sử dụng hiệu quả nhân sự hỗ trợ trong trường học. Kèm theo đó là đổi mới cơ chế quản trị nhà trường.

Bộ GDĐT rất chia sẻ khó khăn của các trường trong quá trình sắp xếp. Bộ đã thành lập 4 đoàn kiểm tra công tác sắp xếp tại các địa phương; vừa qua Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng đã đi một số địa phương nắm bắt tình hình để có văn bản hướng dẫn kỹ lưỡng hơn. Sắp xếp không phải để giảm cơ học số đầu mối, số nhân viên, mà phải đổi mới cơ chế quản trị, ứng dụng công nghệ. Bộ đã ban hành hướng dẫn về mô hình quản trị này và sẽ tiếp tục điều chỉnh chi tiết hơn.

Quy định về thi, tuyển sinh trên nguyên tắc: tin cậy, đánh giá đúng năng lực, công bằng

Kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học, cao đẳng cũng là vấn đề được nhiều đại biểu đề cập trong nội dung chất vấn.

Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, trải qua một quá trình dài đổi mới, đến nay Kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh, đã được tổ chức theo hướng gọn nhẹ, tiết kiệm, giảm đáng kể áp lực cho xã hội.

Đại biểu Quốc hội dự phiên giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Chia sẻ giải pháp trước một số sai phạm, tiêu cực xảy ra thời gian qua, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề cập đến việc sẽ tăng cường sự tham gia của các trường đại học; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu để sớm phát hiện dấu hiệu bất thường.

Bộ đồng thời tiếp tục cải tiến khâu ra đề thi, bảo đảm đánh giá được năng lực, kiến thức của học sinh sau THPT. Kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn đánh giá mặt bằng chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình, nội dung giáo dục và phương pháp giảng dạy; đồng thời cung cấp một phần căn cứ cho xét tuyển đại học.

Về điều chỉnh quy chế tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chia sẻ, quan điểm của Bộ là những chính sách lớn cần được giữ ổn định; công tác tuyển sinh phải bảo đảm nguyên tắc: tin cậy, đánh giá đúng năng lực người học và công bằng.

Thực hiện Luật Giáo dục đại học, các trường được trao quyền tự chủ trong xác định phương thức tuyển sinh. Bộ tôn trọng quyền tự chủ này nhưng vẫn phải đặt ra các hàng rào kỹ thuật chung để bảo đảm công bằng, độ tin cậy và đánh giá đúng năng lực người học.

Hiện các trường sử dụng nhiều phương thức tuyển sinh, Bộ thống kê và phân loại thành khoảng 20 nhóm. Tuy nhiên, về cơ bản vẫn tập trung vào một số phương thức chính như xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét kết quả các kỳ thi đánh giá năng lực, kết hợp kết quả thi tốt nghiệp THPT với các phương thức khác, sử dụng chứng chỉ quốc tế…

Bộ trưởng cho rằng, với một ngành hoặc chương trình đào tạo, khi lựa chọn thí sinh cần có tiêu chí đánh giá thống nhất. Khi đã xác định yêu cầu về năng lực, kiến thức của người học, phương thức tuyển sinh về nguyên tắc cũng phải bảo đảm tính nhất quán. Nếu một trường sử dụng nhiều phương thức thì điểm chuẩn đầu vào giữa các phương thức phải bảo đảm mức độ tương đương.

Trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh nhiều năm và kết quả học tập của học sinh, Bộ GDĐT cho rằng cần có lộ trình giảm số lượng phương thức tuyển sinh. Mục tiêu là với mỗi ngành, chương trình đào tạo, khi đã xác định được năng lực cần đánh giá và phương thức phù hợp nhất thì tiến tới sử dụng một phương thức phù hợp. Theo lộ trình, dự kiến từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình được áp dụng tối đa 3 phương thức và đến năm 2028 còn 1 phương thức.

Về việc cộng điểm chứng chỉ, trong đó có chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS, và cộng điểm học sinh giỏi cấp tỉnh, cấp quốc gia, Bộ trưởng cho biết các điều chỉnh của Bộ được đưa ra trên cơ sở phân tích dữ liệu.

Theo đó, nếu một ngành, một trường yêu cầu năng lực tiếng Anh đầu vào thì Bộ yêu cầu đưa tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển, coi đây là một tiêu chí xét tuyển chính thức. Trường hợp này, các chứng chỉ tiếng Anh vẫn có thể được quy đổi thành điểm để xét tuyển. Nhưng nếu cộng thêm là một kiến thức được tính hai lần. Ngược lại, nếu tổ hợp xét tuyển không yêu cầu tiếng Anh nhưng thí sinh có chứng chỉ tiếng Anh lại được cộng thêm điểm thì có thể tạo bất lợi cho những thí sinh khác.

Thực tế, có những ngành có điểm chuẩn lên tới 28 điểm nhưng cho phép cộng chênh lệch tới 1,5 điểm. Trong khoảng điểm từ 26,5 đến 28, có thể có hàng nghìn thí sinh không trúng tuyển dù có năng lực tiếng Anh nhưng không có điều kiện tham gia các kỳ thi chứng chỉ có chi phí cao.

Theo Bộ trưởng, việc học tiếng Anh vẫn có giá trị đối với quá trình học tập ở đại học và năng lực nghề nghiệp sau này. Việc không còn cơ chế cộng điểm chứng chỉ không đồng nghĩa với việc năng lực tiếng Anh không được sử dụng trong tuyển sinh; các chứng chỉ vẫn có thể được quy đổi thành điểm ở những trường, ngành có yêu cầu.

Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe ý kiến của các bên và làm việc với chuyên gia để tiếp tục hoàn thiện chính sách, với mục tiêu đánh giá đúng năng lực và bảo đảm công bằng giữa các thí sinh

Rà soát đồng bộ chương trình, sách giáo khoa; tăng cường giám sát lập kế hoạch cung ứng sách giáo khoa

Trả lời các câu hỏi của đại biểu Quốc hội về rà soát chương trình, sách giáo khoa, thiếu sách giáo khoa, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Thủ tướng Chính phủ, Bộ GDĐT đã đưa nhiệm vụ rà soát đồng bộ chương trình và sách giáo khoa vào nhiệm vụ trọng tâm của năm học tới. Những nội dung còn bất cập đã được Bộ kịp thời điều chỉnh trong những năm qua; tuy nhiên, lần này sẽ thực hiện theo hướng đồng bộ, toàn diện và sâu hơn.

Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu tại phiên giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Trong đó, Bộ sẽ rà soát kỹ chương trình giáo dục để bảo đảm phù hợp với bối cảnh mới, tăng cường phát triển năng lực toàn diện cho người học, nhất là những năng lực cần thiết trong bối cảnh mới; đồng thời chú trọng giáo dục đạo đức, kỹ năng, lối sống và trách nhiệm xã hội. Những nội dung, thời lượng môn học không còn phù hợp hoặc chưa thiết thực cũng sẽ được xem xét, điều chỉnh.

Công việc này cần có thời gian, đặc biệt với sách giáo khoa. Bộ sẽ tập hợp, lựa chọn đội ngũ chuyên gia, thành lập các hội đồng để rà soát, chỉnh sửa và thẩm định kỹ lưỡng. Mặc dù khối lượng công việc rất lớn, Bộ sẽ xây dựng kế hoạch và triển khai khẩn trương. 

Về cung ứng sách giáo khoa, Bộ trưởng thông tin, đến thời điểm 17h ngày 19/9, cả nước còn khoảng 900.000 cuốn sách chưa đến tay học sinh, 99,7% sách đã được cung ứng. Nhà xuất bản và công ty cung ứng sách sẽ tiếp tục tích cực triển khai để đáp ứng đầy đủ nhu cầu sách giáo khoa của người học trong một vài ngày tới.

Bộ trưởng khẳng định, Bộ GDĐT sẽ tăng cường giám sát công tác dự báo và lập kế hoạch. Sang năm không thể để xảy ra việc thiếu sách giáo khoa, số lượng học sinh đã có thể thống kê nên việc tính toán số lượng in, kể cả lượng dự phòng sẽ được thực hiện sát hơn. 

Một số nội dung khác được đại biểu Quốc hội quan tâm như tự chủ đại học, đào tạo nhân lực các ngành công nghệ chiến lược, ngành đặc thù, chính sách cho người học, quỹ học bổng quốc gia, phân luồng hướng nghiệp… cũng đã được Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn giải trình.