Giáo dục giữ vai trò then chốt, trực tiếp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Tạo nên nền tảng pháp lí đầy đủ, bảo đảm triển khai đồng bộ

Về cơ sở pháp lí, Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 được xây dựng dựa trên Nghị quyết số 25/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội về phê duyệt chủ trương đầu tư; Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 22/2/2022 phê duyệt chương trình, cùng với Quyết định số 1689/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 về kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết số 25/2021/QH15 của Quốc hội.

Ngày 08/3/2022, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành các quyết định số 318, 319, 320 và 321/QĐ-TTg quy định Bộ tiêu chí quốc gia về xã, huyện, tỉnh nông thôn mới, xã nông thôn mới nâng cao và xã kiểu mẫu. Việc ban hành đồng bộ các bộ tiêu chí này có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hướng nâng cao chất lượng, chiều sâu và tính bền vững. Các tiêu chí không chỉ làm rõ yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, hạ tầng, môi trường và đời sống văn hóa, mà còn tạo cơ sở pháp lý thống nhất để các địa phương tổ chức triển khai, đánh giá kết quả và định hướng phát triển nông thôn mới phù hợp với từng giai đoạn.

Ngày 01/3/2024, Quyết định số 211/QĐ-TTg được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số tiêu chí, chỉ tiêu, đồng thời đưa thêm quy định đối với huyện nông thôn mới đặc thù, không có đơn vị hành chính cấp xã giai đoạn 2021 - 2025.

Hệ thống văn bản này đã tạo nên nền tảng pháp lý đầy đủ, bảo đảm cho việc triển khai đồng bộ, hiệu quả chương trình trên phạm vi cả nước.

Trong Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025, để chuyển hóa các mục tiêu chiến lược của Quyết định số 263/QĐ-TTg thành hành động cụ thể tại cơ sở, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ động ban hành một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn chuyên môn đồng bộ, nhằm chuẩn hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở khu vực nông thôn.

Các văn bản này đóng vai trò là định hướng, hướng dẫn, xác định mục tiêu, phạm vi và trách nhiệm triển khai của toàn ngành, đồng thời, cụ thể hóa các nhiệm vụ của Bộ được giao tại Quyết định số 263/QĐ-TTg thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2021 - 2025.

Thứ nhất, đầu tư nâng cấp và hiện đại hóa cơ sở vật chất trường, lớp học. Đây là nền tảng vật chất để nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, hướng đến trường học đạt chuẩn quốc gia và chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Thứ hai, nâng cao chất lượng giáo dục và đội ngũ giáo viên, bồi dưỡng đội ngũ theo chuẩn nghề nghiệp mới, triển khai lộ trình nâng chuẩn trình độ đào tạo của giáo viên các cấp theo Luật Giáo dục, đảm bảo đội ngũ giáo viên nông thôn có trình độ chuyên môn đạt chuẩn theo quy định mới giáo dục hướng nghiệp và phân luồng, phổ cập giáo dục, chống mù chữ, tái mù chữ, đặc biệt cho các đối tượng trong độ tuổi lao động.

Thứ ba, đào tạo kĩ năng và bồi dưỡng cộng đồng, xây dựng xã hội học tập ở nông thôn.

Thứ tư, phát triển các giải pháp và lồng ghép nguồn lực, có cơ chế phối hợp chặt chẽ, lồng ghép hiệu quả nguồn vốn từ Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới với các chương trình mục tiêu quốc gia khác (như Giảm nghèo bền vững, Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) và các chương trình đầu tư công của ngành để tập trung đầu tư cho giáo dục, tránh phân tán nguồn lực.

Mục tiêu chung của chương trình là tiếp tục gắn xây dựng nông thôn mới với quá trình cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn, quá trình đô thị hoá, đi vào chiều sâu, hiệu quả, bền vững; thực hiện xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu và nông thôn mới cấp thôn, bản.

Đồng thời, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn, thúc đẩy bình đẳng giới. Xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ và từng bước hiện đại, bảo đảm môi trường, cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, giàu bản sắc văn hóa truyền thống, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Chương trình cũng đặt ra các chỉ tiêu cụ thể, đến năm 2025, trên phạm vi cả nước, ít nhất 80% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó khoảng 40% xã đạt chuẩn nâng cao, tối thiểu 10% đạt chuẩn kiểu mẫu, đồng thời không còn xã dưới 15 tiêu chí.

Cấp huyện, phấn đấu có ít nhất 50% đơn vị hành chính cấp huyện đạt chuẩn, trong đó 20% đạt chuẩn nâng cao hoặc kiểu mẫu; mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có ít nhất hai đơn vị cấp huyện được công nhận đạt chuẩn.

Cấp tỉnh, dự kiến từ 17 đến 19 tỉnh, thành phố sẽ được công nhận hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.

Đối với các vùng khó khăn như biên giới, miền núi, ven biển và hải đảo, khoảng 60% số thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc sẽ đạt chuẩn theo quy định. Bên cạnh đó, thu nhập bình quân của người dân nông thôn được đặt mục tiêu tăng ít nhất 1,5 lần so với năm 2020.

Tập trung duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục

Trong khuôn khổ Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025, ngành Giáo dục được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ then chốt.

Trước hết là việc đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất trường học các cấp, từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở đến trung học phổ thông và trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên, bảo đảm đáp ứng các tiêu chí theo quy định.

Tập trung duy trì, củng cố và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, bao gồm phổ cập mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập tiểu học, phổ cập trung học cơ sở, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác xóa mù chữ ở người lớn.

Cùng với đó, là tăng cường giáo dục nghề nghiệp gắn với nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động nông thôn, qua đó khuyến khích và hỗ trợ phát triển các mô hình khởi nghiệp sáng tạo, tạo sinh kế mới cho người dân. Nâng cấp cơ sở vật chất trường học, duy trì phổ cập và đào tạo nghề, góp phần nâng cao dân trí, trực tiếp cải thiện đời sống kinh tế – xã hội, tạo tiền đề cho sự phát triển bền vững.

Trong giai đoạn 2021 – 2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xây dựng nội dung thành phần với nội dung cụ thể theo Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 22/02/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Với nội dung 04, nội dung thành phần số 02, tiếp tục triển khai xây dựng, hoàn chỉnh các công trình cấp xã, cấp huyện đảm bảo đạt chuẩn cơ sở vật chất cho các trường mầm non, trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông hoặc trường phổ thông có nhiều cấp học, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên đảm bảo đạt chuẩn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đặt mục tiêu đến năm 2025, cấp xã, có 90% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 5 về trường học thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới; có 50% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao;

Ở cấp huyện, có 60% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về y tế - giáo dục – văn hóa thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện NTM, trong đó, có 25% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về y tế - giáo dục - văn hóa thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới nâng cao.

Với nội dung 01, nội dung thành phần số 05, tiếp tục nâng cao chất lượng, phát triển giáo dục ở nông thôn, trong đó, chú trọng duy trì, nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ năm tuổi, phổ cập giáo dục tiểu học, phổ cập giáo dục phổ thông cơ sở. Duy trì, củng cố chất lượng biết chữ mức độ 1; từng bước nâng cao tỷ lệ biết chữ mức độ 2 cho người lớn trong độ tuổi 15 - 60 tuổi đặt ra mục tiêu đạt yêu cầu của tiêu chí số 14 về giáo dục và đào tạo; tiêu chí số 15 về y tế thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới. Đến năm 2025, có 90% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 14 về giáo dục và đào tạo thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới.

Đạt yêu cầu tiêu chí số 5 về giáo dục trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao. Đến năm 2025, có 60% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao.

Đạt yêu cầu tiêu chí số 5 về y tế - văn hóa - giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới; tiêu chí số 5 về y tế - văn hóa - giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới nâng cao. Đến năm 2025, có ít nhất 60% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về y tế - văn hóa - giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới; 25% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về y tế - văn hóa - giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới nâng cao.

Ở nội dung 09, nội dung thành phần số 03, tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn, gắn với nhu cầu của thị trường; hỗ trợ thúc đẩy và phát triển các mô hình khởi nghiệp, sáng tạo ở nông thôn.