Hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục để phục vụ quản trị, điều hành

Tham dự cuộc họp có đại diện Bộ Công an; lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ GDĐT; các sở GDĐT, cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và các đơn vị liên quan.

Quang cảnh cuộc họp

Tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về dữ liệu giáo dục

Báo cáo tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GDĐT) cho biết, thực hiện kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, Bộ GDĐT đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc; thường xuyên tổ chức rà soát tiến độ và tháo gỡ khó khăn. Hành lang pháp lý, kiến trúc dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và các nền tảng phục vụ quản lý, kết nối, khai thác dữ liệu tiếp tục được hoàn thiện.

Quyền Cục trưởng Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GDĐT) Nguyễn Sơn Hải báo cáo tại cuộc họp

Việc triển khai học bạ số, số hóa văn bằng, chứng chỉ; cập nhật dữ liệu giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, tiến độ giữa các địa phương, đơn vị và từng khối giáo dục còn chưa đồng đều; việc cập nhật, ký số, kết nối và đồng bộ dữ liệu tại một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu.

Tại cuộc họp, đại diện các sở GDĐT, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, Bộ Công an và các đơn vị thuộc Bộ GDĐT đã phát biểu, thảo luận, làm rõ kết quả đạt được; đồng thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc và các “điểm nghẽn” cần tháo gỡ trong quá trình cập nhật, làm sạch, ký số, kết nối và khai thác dữ liệu. Các đại biểu cũng đề xuất giải pháp về cơ chế phối hợp, nhân lực, kinh phí, hạ tầng kỹ thuật, định danh tổ chức và bảo đảm an ninh, an toàn thông tin nhằm đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các cơ sở dữ liệu của ngành.

Cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục là thành phần quan trọng của dữ liệu quốc gia

Kết luận cuộc họp, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục là một thành phần quan trọng của hệ thống dữ liệu quốc gia, đặc biệt là dữ liệu về người học, học bạ số, văn bằng và chứng chỉ số. Dữ liệu đầy đủ, chính xác, được cập nhật kịp thời là điều kiện để thực hiện dịch vụ công, kết nối và chia sẻ dữ liệu, giảm giấy tờ cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phát biểu kết luận cuộc họp

Bộ trưởng ghi nhận nỗ lực của các đơn vị thuộc Bộ, các sở GDĐT, cơ sở đào tạo và các đơn vị cung cấp giải pháp trong thời gian qua. Theo Bộ trưởng, mặc dù còn nhiều khó khăn, vướng mắc, kết quả triển khai đã có chuyển biến rõ rệt so với thời điểm trước khi thực hiện kế hoạch hành động 100 ngày. Một số sở GDĐT, cơ sở giáo dục và cơ sở đào tạo đã chủ động, quyết liệt, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Theo Bộ trưởng, kết quả của những địa phương, đơn vị đi đầu cho thấy nhiệm vụ hoàn toàn có thể thực hiện được nếu người đứng đầu nhận thức đầy đủ, trực tiếp chỉ đạo, phân công rõ trách nhiệm và thường xuyên kiểm tra tiến độ. “Vì vậy, cần phân tích rõ vì sao có nơi hoàn thành tốt nhưng có nơi tiến độ còn chậm để xác định đúng trách nhiệm và có giải pháp phù hợp”, Bộ trưởng lưu ý.

Dữ liệu chưa đầy đủ, chưa thực sự phục vụ quản trị

Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ trưởng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần khẩn trương khắc phục. Trước hết, dữ liệu chưa đầy đủ và chưa được cập nhật thường xuyên. Ở không ít nơi, cơ sở dữ liệu mới chủ yếu được sử dụng để tổng hợp báo cáo, chưa thực sự trở thành nguồn dữ liệu phục vụ quản trị và điều hành.

Bên cạnh đó, nền tảng dùng chung chưa hoàn thiện. Đối với giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên, việc triển khai mới ở giai đoạn đầu, trong khi các cơ sở giáo dục vẫn sử dụng nhiều phần mềm khác nhau.

Việc kết nối, liên thông dữ liệu còn hạn chế; triển khai ký số chưa toàn diện, nhiều nơi chưa thực hiện. Công tác bảo đảm an ninh, an toàn thông tin tuy chưa phát hiện vụ việc lộ, lọt dữ liệu nghiêm trọng nhưng qua kiểm tra vẫn còn những lỗ hổng cần sớm khắc phục.

Đại diện Bộ Công an trao đổi tại cuộc họp

Phân tích nguyên nhân của những hạn chế, Bộ trưởng cho rằng quá trình sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đã tác động đến tiến độ. Bên cạnh việc tập trung thực hiện sắp xếp tổ chức, các đơn vị còn phải chuyển đổi mã cơ sở, cập nhật và chuyển đổi dữ liệu.

Khối lượng dữ liệu của ngành rất lớn, với khoảng 55.000 cơ sở giáo dục, 26 triệu người học, chưa kể dữ liệu của các năm trước cần tiếp tục được cập nhật, làm sạch và số hóa.

Tuy nhiên, nguyên nhân chủ quan vẫn là yếu tố cần đặc biệt lưu ý. Một số lãnh đạo địa phương, đơn vị và cơ sở giáo dục chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng, tính cấp bách của nhiệm vụ; chưa quyết tâm, quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Trách nhiệm từ cấp lãnh đạo đến bộ phận chuyên môn chưa được xác định đầy đủ, rõ ràng.

Năng lực chuyên môn và số lượng nhân lực trực tiếp thực hiện còn hạn chế; nguồn lực tài chính chưa đáp ứng yêu cầu; một số khó khăn về kỹ thuật chưa được xử lý kịp thời. Việc phân công, phối hợp giữa các đơn vị thuộc Bộ với các sở GDĐT và cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo có lúc chưa chặt chẽ.

Tập trung ba nhóm nhiệm vụ ưu tiên

Về nhiệm vụ thời gian tới, Bộ trưởng yêu cầu trước hết phải hoàn thiện dữ liệu văn bằng, chứng chỉ số, học bạ số và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Đây là nhiệm vụ trực tiếp của các sở GDĐT, cơ sở đào tạo. Dữ liệu phải được cập nhật đầy đủ, chính xác theo các mốc thời gian cụ thể được giao cho từng khối giáo dục trong cuối tháng 9 và tháng 10/2026.

Thứ hai, ưu tiên triển khai nền tảng dùng chung. Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin có trách nhiệm rà soát nhu cầu, bảo đảm và mở rộng hạ tầng theo tiến độ triển khai. Các sở GDĐT tiếp tục đăng ký nhu cầu sử dụng, chủ động phối hợp để đưa nền tảng vào vận hành.

Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GDĐT) Trần Thanh Đạm phát biểu tại cuộc họp

Thứ ba, các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp phải đẩy nhanh việc kết nối phần mềm quản trị với hệ thống của Bộ qua giao diện lập trình ứng dụng API. Việc kết nối, khai thác dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư chỉ được thực hiện khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về an ninh, an toàn thông tin.

Bộ trưởng nhấn mạnh, Bộ GDĐT không thể có dữ liệu đầy đủ nếu các sở GDĐT, cơ sở giáo dục và cơ sở đào tạo không cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác, thường xuyên. Trách nhiệm phải được xác định rõ từ lãnh đạo địa phương, giám đốc sở GDĐT, người đứng đầu cơ sở đào tạo đến bộ phận chuyên môn trực tiếp thực hiện.

Triển khai theo tinh thần chiến dịch, gắn kết quả với đánh giá trách nhiệm

Bộ trưởng yêu cầu các nhiệm vụ phải được triển khai theo tinh thần chiến dịch, không chỉ dừng lại ở việc ban hành kế hoạch. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo; phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả.

Bộ GDĐT, các sở GDĐT và các cơ sở đào tạo phải thành lập tổ công tác đặc biệt, công bố danh sách thành viên và đầu mối liên hệ để phối hợp, hỗ trợ, kịp thời xử lý những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Các tài liệu hướng dẫn, sổ tay nghiệp vụ và bộ câu hỏi thường gặp (FAQ) phải được xây dựng đầy đủ, rõ ràng, dễ sử dụng. Hoạt động tập huấn cần đi thẳng vào những vướng mắc cụ thể của địa phương và cơ sở.

Đối với khó khăn về nhân lực, cần nghiên cứu các giải pháp huy động lực lượng phù hợp, trong đó có thể huy động sinh viên của các cơ sở giáo dục đại học hỗ trợ các sở GDĐT trên cơ sở được tổ chức, hướng dẫn và phân công cụ thể.

Kết quả thực hiện nhiệm vụ hoàn thiện cơ sở dữ liệu phải được xem là chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, đánh giá cán bộ và công tác thi đua cuối năm. Những đơn vị có tiến độ thấp phải có văn bản giải trình rõ nguyên nhân, trách nhiệm và cam kết thời hạn hoàn thành.

Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GDĐT) Huỳnh Văn Chương phát biểu tại cuộc họp

Bộ trưởng đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo quyết liệt, xác định hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành Giáo dục là nhiệm vụ trọng tâm; chỉ đạo các cơ quan liên quan phối hợp, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho sở GDĐT và các cơ sở giáo dục trên địa bàn.

Giám đốc sở GDĐT chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố và Bộ trưởng Bộ GDĐT về tiến độ, chất lượng dữ liệu thuộc phạm vi quản lý. Người đứng đầu các cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo chịu trách nhiệm trực tiếp về việc cập nhật, làm sạch, ký số và kết nối dữ liệu của đơn vị.

Bộ trưởng giao Thứ trưởng Phạm Quang Hưng trực tiếp chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ sau cuộc họp; các đơn vị thuộc Bộ khẩn trương cụ thể hóa nội dung kết luận thành nhiệm vụ chi tiết, ban hành văn bản hướng dẫn và thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, báo cáo tiến độ thực hiện.