Lấy ý kiến sửa đổi các quy định về tuyển sinh, chương trình đào tạo đại học và sau đại học

Tọa đàm tập trung trao đổi, lấy ý kiến đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung tại 4 Thông tư, gồm: Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng; Thông tư số 34/2026/TT-BGDĐT về việc xác định số lượng tuyển sinh đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và số lượng tuyển sinh cao đẳng ngành Giáo dục Mầm non; Thông tư số 53/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học và Thông tư số 54/2026/TT-BGDĐT về chương trình đào tạo các trình độ của giáo dục đại học.

Quang cảnh Tọa đàm

Các nội dung sửa đổi tập trung vào 4 nhóm vấn đề: tuyển sinh đại học; xác định số lượng tuyển sinh; tuyển sinh, đào tạo sau đại học; chương trình đào tạo.

Điều chỉnh kịp thời những bất cập, đáp ứng yêu cầu mới

Phát biểu tại Tọa đàm, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo cho biết, việc sửa đổi các quy định được thực hiện trong bối cảnh giáo dục đại học đang có nhiều yêu cầu mới về hoàn thiện thể chế, quản trị, chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Vì vậy, quá trình xây dựng chính sách cũng cần được đẩy nhanh, kịp thời điều chỉnh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, đây là những quy định tác động trực tiếp tới nhiều cơ sở đào tạo, người học và thí sinh nên cần được trao đổi kỹ lưỡng, tạo sự thống nhất trong nhận thức và thuận lợi khi tổ chức thực hiện.

Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh, những điều chỉnh lần này không chỉ nhằm xử lý các vấn đề kỹ thuật của văn bản mà thể hiện sự chuyển đổi trong tư duy quản trị giáo dục đại học, từ quản lý nặng về thủ tục hành chính sang quản trị dựa trên chất lượng và dữ liệu.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo phát biểu tại tọa đàm

“Nguyên tắc xuyên suốt của bốn văn bản cũng như tất cả các văn bản là chất lượng phải được cải thiện và được nâng lên. Tiêu chuẩn của chất lượng trong bất kỳ trường hợp nào cũng không giảm, không hạ xuống mà chỉ có nâng lên”, ông Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất tinh gọn phương thức tuyển sinh. Theo dự thảo, năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo sử dụng tối đa 3 phương thức tuyển sinh và từ năm 2028 còn 1 phương thức; không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.

Làm rõ nội dung này, ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết, việc hướng tới một phương thức tuyển sinh không đồng nghĩa Bộ GDĐT quy định một phương thức chung bắt buộc cho tất cả các trường. Cơ sở đào tạo vẫn thực hiện quyền tự chủ trong lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của ngành, chương trình đào tạo. Điều quan trọng là phương thức được lựa chọn phải đánh giá đúng năng lực cần thiết của người học và tạo cơ hội cạnh tranh công bằng giữa các thí sinh.

Một nội dung khác được Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo phân tích kỹ là đề xuất không cộng điểm đối với chứng chỉ ngoại ngữ và thành tích học sinh giỏi. Ông lưu ý, không cộng điểm không có nghĩa là không sử dụng các chứng chỉ, thành tích này trong tuyển sinh.

Đại biểu dự Tọa đàm

Theo đó, chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi thay thế điểm môn Ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển. Các thành tích học sinh giỏi quốc gia vẫn được sử dụng trong xét tuyển thẳng theo đối tượng và điều kiện quy định. Nếu ngoại ngữ là năng lực cần thiết đối với đầu vào của một chương trình đào tạo, cơ sở đào tạo có thể đưa yêu cầu ngoại ngữ vào tiêu chí tuyển sinh.

Ông Nguyễn Tiến Thảo cho biết, đề xuất này được đưa ra trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh. Thực tế có trường hợp thí sinh đã sử dụng ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, sau đó tiếp tục được cộng thêm điểm từ chứng chỉ ngoại ngữ. Điều này có thể dẫn đến việc cùng một năng lực được ghi nhận nhiều lần và tạo chênh lệch trong cạnh tranh giữa các thí sinh. Vì vậy, định hướng điều chỉnh là mỗi năng lực cần được đánh giá đúng vai trò của nó đối với yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo.

Cùng với tuyển sinh, dự thảo cũng làm rõ nguồn tuyển, ngưỡng đầu vào và giảm thủ tục cho thí sinh. Vụ trưởng Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, khi chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu, những thông tin đã có trên hệ thống không nên yêu cầu người học khai báo hoặc nộp lại. Việc kết nối, khai thác cơ sở dữ liệu chuyên ngành giáo dục đại học với các cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ giúp giảm giấy tờ, thời gian và nguồn lực cho cả thí sinh và cơ sở đào tạo.

Đối với xác định số lượng tuyển sinh và đào tạo sau đại học, tinh thần của dự thảo là gắn quy mô tuyển sinh với năng lực đào tạo thực tế của cơ sở giáo dục đại học, tăng cường quản trị dựa trên năng lực và chất lượng đào tạo. Dự thảo quy định số lượng tuyển sinh thạc sĩ, tiến sĩ không vượt quá năng lực đào tạo của nhóm ngành; đồng thời mở thêm không gian phát triển đào tạo sau đại học gắn với nghiên cứu khoa học đối với các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm và cơ sở thực hiện các đề án của Thủ tướng Chính phủ.

Đại diện Bộ Công an trao đổi tại Tọa đàm

Đồng thuận với định hướng tăng công bằng, minh bạch

Thảo luận tại Tọa đàm, đại diện các cơ sở giáo dục đại học cơ bản đồng tình với định hướng sửa đổi theo hướng tăng tính công bằng, minh bạch và kiểm soát chất lượng, đồng thời góp ý thêm một số nội dung để phù hợp hơn với thực tiễn triển khai.

Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội Vũ Văn Yêm đánh giá hướng tiếp cận công bằng và chất lượng của dự thảo là phù hợp, trong đó việc điều chỉnh cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ góp phần khắc phục những bất cập trong tuyển sinh thời gian qua. Theo ông, cần có lộ trình phù hợp, hài hòa giữa quản lý nhà nước và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học; đồng thời nghiên cứu chuẩn hóa các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy.

Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội Vũ Văn Yêm phát biểu tại Tọa đàm

Từ đặc thù đào tạo, đại diện Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đề nghị tính đến những ngành sử dụng môn năng khiếu, môn chính có trọng số riêng; đồng thời xem xét quy định liên quan đến giảng viên thỉnh giảng, chuyên gia thực tiễn trong các ngành nghệ thuật, kiến trúc và đào tạo định hướng ứng dụng.

Một số đại biểu đánh giá việc giảm số lượng phương thức tuyển sinh đối với từng ngành, chương trình đào tạo là hợp lý, góp phần hạn chế tình trạng sử dụng quá nhiều phương thức, qua đó kiểm soát tốt hơn chất lượng đầu vào và bảo đảm công bằng cho thí sinh. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị từ năm 2028 nên duy trì ít nhất hai phương thức thay vì một phương thức, nhằm tăng tính linh hoạt, mở rộng cơ hội cho thí sinh và giúp các trường lựa chọn được nguồn tuyển phù hợp.

 Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Hà Nội Trương Đại Lượng trao đổi tại Tọa đàm

Các đại biểu cũng ủng hộ việc mở rộng nguồn tuyển đối với người tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng, cho rằng quy định này mở thêm cơ hội học tập cho người học; đồng thời đề nghị làm rõ việc tổ chức đào tạo, công nhận kết quả học tập để bảo đảm chất lượng.

Đại diện khối Quân đội và Bộ Công an đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số quy định về tuyển sinh, đào tạo sau đại học cho phù hợp với đặc thù lĩnh vực quốc phòng, an ninh.

Một số đại biểu cũng trao đổi về chính sách đối với học sinh giỏi quốc gia, đội ngũ giảng viên và một số nội dung kỹ thuật trong tổ chức xét tuyển.

Tiếp thu tối đa các ý kiến để hoàn thiện dự thảo

Kết luận Tọa đàm, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo đánh giá các ý kiến trao đổi đã đề cập khá toàn diện từ định hướng chính sách đến những vấn đề cụ thể trong tổ chức thực hiện. Ban soạn thảo sẽ tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến phù hợp; những vấn đề lớn về chính sách sẽ tiếp tục được báo cáo lãnh đạo Bộ xem xét.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Tiến Thảo kết luận Tọa đàm

Vụ trưởng cho biết, dự thảo sẽ tiếp tục được rà soát kỹ cả về nội dung và kỹ thuật thể hiện, nhất là những quy định còn có cách hiểu khác nhau hoặc cần tính đến đặc thù của từng lĩnh vực đào tạo.

Ông Nguyễn Tiến Thảo mong muốn các cơ sở giáo dục đại học tiếp tục nghiên cứu, đóng góp ý kiến để văn bản khi ban hành vừa bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, vừa phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.