Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ làm việc với một số cơ sở giáo dục tại thành phố Hồ Chí Minh

Đảm bảo 3 trụ cột: Đào tạo, nghiên cứu khoa học, kết nối doanh nghiệp

Trường Đại học Văn Hiến (Thành phố Hồ Chí Minh) thành lập năm 2007. Trong quá trình phát triển, trường đã trải qua những giai đoạn hết sức khó khăn và chỉ vực dậy trong một vài năm trở lại đây.

Tới thăm Trường Đại học Văn Hiến, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đánh giá cao sự hồi sinh này và cho rằng, trong khi các trường ngoài công lập khó khăn trong tuyển sinh mà trường vẫn tuyển sinh khá tốt, chứng tỏ trường đã bắt đầu có thương hiệu, được xã hội và người học quan tâm. Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng lưu ý nhà trường không vì thế mà chủ quan.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đánh giá cao sự hồi sinh của Trường Đại học Văn Hiến
sau một thời gian khó khăn

Đưa ra 3 trụ cột đối với một trường đại học: Đào tạo, nghiên cứu khoa học, kết nối doanh nghiệp để phân tích, Bộ trưởng nhận định: “Đào tạo nhà trường đang làm tốt, kết nối doanh nghiệp cũng đã hình thành, chỉ có nghiên cứu khoa học là còn “mờ”. Mà không có nghiên cứu khoa học, chúng ta sẽ giống trường nghề chứ không phải trường đại học”.

Nghiên cứu khoa học ở đây theo Bộ trưởng, trước hết là nghiên cứu nâng cao chất lượng đào tạo, sau đó là nghiên cứu sản phẩm, quy trình công nghệ để áp dụng vào Việt Nam.

Hiện nay thế mạnh của Trường Đại học Văn Hiến vẫn là đào tạo những ngành thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn như văn hóa du lịch, cho rằng đây là hướng đúng song, Bộ trưởng cũng chỉ ra sứ mạng của một trường đại học là vì cộng đồng, vì thế, nhà trường cần mở rộng đào tạo những ngành nghề xã hội đang cần.

"Các trường ngoài công lập cần lựa chọn những ngành mà xã hội rất cần. Vùng đồng bằng sông Cửu Long đang chờ gì ở hàng chục trường đại học? Vùng này đang rất cần những sinh viên ra trường không chỉ biết nuôi trồng thuỷ sản và còn biết chế biến hải sản. Đơn cử như sản phẩm cá tra hiện nay, số lượng thì rất nhiều nhưng bán giá bán rất rẻ vì chúng ta không có kỹ thuật chế biến”- Bộ trưởng gợi ý.

Nhấn mạnh thêm về việc lựa chọn ngành nghề đào tạo phục vụ nhu cầu xã hội, Bộ trưởng cho rằng, quan niệm về văn hiến phải được mở rộng, văn hiến được hiểu là giá trị nhân văn con người nhưng trong xu hướng của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thì trí tuệ nhân tạo cũng được tính đến, vì vậy không nên bó hẹp văn hiến trong truyền thống mà mở rộng văn hiến ra để giúp được người dân bằng những công nghệ hiện đại.

Cho rằng sự khác biệt của mỗi trường đại học thể hiện ở chất lượng nên chỉ trường nào đưa chất lượng như mục tiêu văn hóa thì mới trường tồn được, Bộ trưởng đề cập đến những vấn đề Trường Đại học Văn Hiến cần phải làm tốt để đảm bảo chất lượng, đó là quan tâm đến đội ngũ giáo viên và cơ sở vật chất.

“Tôi được biết số lượng giảng viên có trình độ sau đại học, đặc biệt là trình độ tiến sĩ của nhà trường còn khiêm tốn, đây là chỉ số cần quan tâm. Hiện nay đang tồn tại tình trạng các trường ngoài công lập đi thuê giảng đường, khi chúng ta muốn chất lượng chúng ta phải đầu tư tương đối, không thể có trường đại học tốt nếu không quan tâm đến đầu tư cơ sở vật chất” - Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng cũng đề cập đến vấn đề tài chính, bởi đây là vấn đề cần được quan tâm hiện nay của các trường ngoài công lập. Phải làm sao để đảm bảo nguồn lực tài chính cho đầu tư cơ sở vật chất, thu hút những giảng viên giỏi và phát triển bền vững, nếu chỉ mong chờ vào học phí sinh viên thì không bền vững.  

Giảng viên phải vững kiến thức, mạnh thực hành, bám chắc thực tiễn

Tới thăm Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (ĐHSPKT TPHCM), Bộ trưởng thể hiện sự ấn tượng với tinh thần đổi mới, sáng tạo của nhà trường trong những năm qua. Chính tinh thần này đã đưa Trường ĐHSPKT TPHCM trở thành trường đại học có tư tưởng sáng tạo khởi nghiệp hàng đầu cả nước.

Đồng tình với những bước đi của nhà trường, Bộ trưởng lưu ý, Trường ĐHSPKT TPHCM cần rà soát lại ngành nghề đào tạo, tránh nhiều ngành nhiều nghề mà không hiệu quả.

Bộ trưởng tham quan một số sản phẩm sáng tạo của sinh viên Trường ĐHSPKT TPHCM

“Đầu tư một ngành trong trường đại học đến nơi đến chốn rất tốn kém và khó khăn. Vì thế nhà trường cần ưu tiên lựa chọn 5-7 ngành nghề có tính chất cốt lõi mà khi nhắc đến tên sẽ nghĩ ngay đến trường, những ngành khác vẫn đầu tư nhưng trong khả năng có thể” - Bộ trưởng nêu rõ.

Hiện nay, Trường ĐHSPKT đang có hai nhóm là công nghệ và sư phạm kỹ thuật. Với nhóm ngành công nghệ, Bộ trưởng cho rằng, nhà trường cần nắm bắt xu hướng cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, nhu cầu thị trường và xu hướng cạnh tranh để chọn ngành. Đồng thời bám sát doanh nghiệp, qua doanh nghiệp để lựa chọn.

Với nhóm ngành sư phạm kỹ thuật, đặc trưng của trường, theo Bộ trưởng, cần phải đặt ra những giới hạn cụ thế và rõ nét trong đào tạo, nếu không sẽ chệch sang bách khoa quá nhiều.

“Bộ Giáo dục và Đào tạo mới đây đã công bố dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thế để lấy ý kiến dư luận. Tới đây, trong chương trình giáo dục phổ thông mới, nhiệm vụ bồi dưỡng, đào tạo lại, đào tạo mới đội ngũ giáo viên cho các môn học có tính chất hướng nghiệp, thực nghiệp và kỹ thuật sẽ rất lớn. Do đó, trách nhiệm của các trường sư phạm trong đó có Trường ĐHSPKT TPHCM là rất cao bởi phát huy và ổn định nhóm sư phạm kỹ thuật mới là sứ mệnh cốt lõi của nhà trường với xã hội” - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Từ đó, Bộ trưởng đề nghị, nhà trường cần phải chủ động chuẩn bị. Nếu nhà trường thờ ơ, không chú trọng và chuẩn bị một cách đồng bộ, đồng cấp thì khi chương trình sách giáo khoa mới ra rồi sẽ nảy sinh nhiều bất cập, đổi mới sẽ rất khó khăn.

Đánh giá cao chất lượng đội ngũ giảng viên của Trường ĐHSPKT TPHCM song Bộ trưởng cũng đề nghị, nhà trường cần quan tâm hơn nữa tới nâng cao chất lượng đội ngũ. Trong đó nêu rõ: “Riêng về đội ngũ giảng viên sư phạm kỹ thuật tôi nhấn mạnh đến khả năng ứng dụng, vững kiến thức, mạnh thực hành, bám chắc thực tiễn. Đội với đội ngũ này không chỉ là trình độ mà quan trọng nhất là kỹ thuật. Một thạc sĩ có thực hành tốt đào tạo ra những sinh viên nghề giỏi sẽ tốt hơn một tiến sĩ mà không có thực hành”.

Bộ trưởng gợi ý Trường ĐHSPKT TPHCM nên tranh thủ giáo viên từ thực tiễn, phát triển đội ngũ giáo viên qua liên kết nhà trương, doanh nghiệp bền vững, có chính sách để đội ngũ kỹ sư chất lượng cao đã trưởng thành qua thực tiễn tham gia giảng dạy.

Ngoài ra, nhà trường cũng cần có cơ chế khuyến khích để các doanh nghiệp nước ngoài mở các phòng thí nghiệm, xưởng sản xuất ngay tại trường, từ đó học tập và tận dụng biến thành nội địa hóa. Đây là con đường các nước như Hàn Quốc, Trung Quốc đã từng làm.

Xây dựng chính sách từ thực tiễn

Cũng tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã tới thăm Trường Quốc tế Mỹ. Trường được thành lập cách đây 10 năm theo hình thức phi lợi nhuận với mục tiêu hướng đến một trong những trường hàng đầu thế giới. Hiện trường có quy mô đào tạo trên 1.000 học sinh liên cấp từ tiểu học đến THPT.

Bộ trưởng trò chuyện với học sinh của Trường Quốc tế Mỹ

Tại đây, Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đánh giá cao mô hình đào tạo của trường và chia sẻ về những cơ chế chính sách đang được Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung hoàn thiện nhằm đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong giáo dục, đào tạo.

Bộ trưởng lưu ý Trường Quốc tế Mỹ cần mở rộng các hoạt động ngoài nhà trường và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo để học sinh được phát triển toàn diện. Cân nhắc về chương trình để tránh quá tải, làm mất đi cơ hội được chơi, được trải nghiệm của học sinh.

Bộ trưởng đề nghị các thầy cô giáo đang giảng dạy tại trường sẽ dành nhiều thời gian để tìm hiểu về văn hóa Việt Nam, từ đó giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy.

Ngoài ra, Bộ trưởng cũng mong muốn các trường quốc tế và các thầy cô giáo đến từ các nước bằng thực tế trải nghiệm sẽ tư vấn cho Bộ trưởng để có được những chính sách phù hợp, tạo điều kiện cho các mô hình giáo dục quốc tế ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng. 

“Chúng tôi làm chính sách nên rất cần thực tiễn để chính sách bắt đầu từ thực tiễn chứ không phải chạy theo thực tiễn” - Bộ trưởng nhấn mạnh.