Tham vấn chuyên môn hướng dẫn thi hành Luật Nhà giáo

Quang cảnh tại hội thảo

Ban hành các văn bản dưới luật phải nghiên cứu, đánh giá bài bản

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Phạm Ngọc Thưởng cho biết: Luật Nhà giáo được Quốc hội thông qua đáp ứng niềm mong mỏi của hơn 1 triệu nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục trên đất nước Việt Nam, đáp ứng mục tiêu phát triển đội ngũ nhà giáo – một lực lượng quyết định đến chất lượng giáo dục và đào tạo.

Luật Nhà giáo được ban hành là điều kiện hết sức quan trọng, là căn cứ pháp lý cao nhất để triển khai. Để Luật, các nội dung của Luật đi vào cuộc sống, phải có các văn bản dưới luật. Quá trình ban hành các văn bản dưới luật đòi hỏi công sức, trí tuệ, sự khảo sát, nghiên cứu, đánh giá một cách hết sức khoa học, thực tiễn và bài bản.

Hội thảo được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến 

Theo Thứ trưởng Thường trực, Bộ GDĐT cũng tổ chức tổng kết, đánh giá quá trình làm, rút ra được bài học kinh nghiệm. Tuy nhiên, “điều cần thiết là phải áp dụng, vận dụng quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật nói chung, quá trình xây dựng Luật Nhà giáo nói riêng để xây dựng các văn bản dưới luật. Điều này hết sức quan trọng và thiết thực”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Trong thời gian rất ngắn, Bộ GDĐT chủ trì, nghiên cứu, ban hành 3 nghị định và 10 thông tư để hướng dẫn thi hành Luật Nhà giáo. Thứ trưởng Thường trực cho rằng, đây là việc làm phức tạp, tác động tới hơn 1 triệu nhà giáo, tác động tới các văn bản quy phạm pháp luật khác trong hệ thống pháp luật. Vì vậy, đòi hỏi những người xây dựng các văn bản hướng dẫn này vẫn phải tiếp cận trên cơ sở bám vào đầy đủ những căn cứ về pháp lý, chính trị, khoa học, thực tiễn với tinh thần trách nhiệm cao nhất, làm việc khoa học nhất, thực tiễn nhất, cầu thị nhất, lắng nghe nhất.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GDĐT Phạm Ngọc Thưởng phát bthaorkhai mạc hội thảo

“Thông tư hay nghị định thì vẫn phải đáp ứng được quan điểm cao nhất là để phát triển đội ngũ nhà giáo, xây dựng được đội ngũ nhà giáo đảm bảo về cơ cấu, đáp ứng những yêu cầu mới của đất nước, xây dựng những thế hệ học sinh của chúng ta đủ năng lực, đủ tầm để bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của đất nước”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Khẳng định một cách rõ ràng: giáo dục đóng vai trò then chốt

Theo ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam, Luật Nhà giáo là đạo luật nâng cao vị thế của đội ngũ nhà giáo. Trong đó, quy định lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp đã khẳng định một cách rõ ràng: giáo dục đóng vai trò then chốt trong sự phát triển của đất nước.

Ông Jonathan Wallace Baker cũng đánh giá cao việc cải cách giáo dục một cách toàn diện của Việt Nam từ việc miễn học phí, triển khai dạy học 2 buổi/ngày… tất cả đều xuất phát từ các giá trị và thể hiện công bằng trong giáo dục, học tập của người học.

Khẳng định sự đồng hành của UNESCO trong việc xây dựng, thực hiện các chính sách về giáo dục, đào tạo, hỗ trợ phát triển đội ngũ giáo viên, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy, học ông Jonathan Wallace Baker cho biết: thông qua việc ban hành Luật Nhà giáo, sửa đổi các luật về giáo dục, Việt Nam đang đưa ra một cam kết toàn diện, đảm bảo rằng không một cá nhân, một trẻ nào bị bỏ lại phía sau. UNESCO Việt Nam cam kết hỗ trợ Việt Nam trong quá trình thúc đẩy nâng tầm giáo dục quốc gia.
 

Tiến sĩ khoa học Phạm Đỗ Nhật Tiến trao đổi tại hội thảo

Tại hội thảo, các đại biểu tham dự cũng đã trao đổi, đề xuất, nêu ý kiến liên quan đến các nội dung Luật Nhà giáo, nội dung, quy trình ban hành, triển khai thực hiện các nghị định, thông tư trong thời gian tới.

Nhận định Luật Nhà giáo 2025 đã có một số bước đi mang tính đột phá trong việc hoàn thiện thể chế giáo dục, Tiến sĩ khoa học Phạm Đỗ Nhật Tiến cho rằng: trong thời gian tới, cần tổ chức thực hiện Luật Nhà giáo theo phân cấp, phân quyền; nâng cao năng lực lãnh đạo và tổ chức thực hiện của các bên có liên quan theo tinh thần kiến tạo phát triển nhà giáo và nhân sự giáo dục; đổi mới đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và nhân sự giáo dục theo định hướng sẵn sàng cho tương lai.

Đồng thời, cần thí điểm và từng bước mở rộng mô hình trường học hạnh phúc ở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân, đặc biệt là lĩnh vực công nghệ; hoàn thiện cơ sở dữ liệu về nhà giáo và nhân sự giáo dục phục vụ xây dựng chính sách, giám sát, đánh giá.

Phân cấp, phân quyền, ứng dụng chuyển đổi số trong triển khai

Ông Nyi Nyi Thaung, đại diện UNESCO Bangkok

Khuyến nghị về công tác thu thập dữ liệu, phân tích và dự báo về nhà giáo ở Việt Nam, ông Nyi Nyi Thaung, đại diện UNESCO Bangkok nhận định: cần phát triển hệ thống thông tin quản lý giáo viên liên thông với hệ thống thông tin quản lý giáo dục EMIS bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên và quản lý nhân sự; mở rộng phân tách dữ liệu như thành phần dân tộc, khuyết tật, tình trạng việc làm…

Ông Nyi Nyi Thaung cũng khuyến nghị Bộ GDĐT Việt Nam tận dụng công nghệ số để tích hợp và trực quan hóa dữ liệu; cần sử dụng các công cụ dự báo để cung cấp thông tin cho chính sách về tuyển dụng, duy trì và đào tạo giáo viên; nâng cao năng lực ở cấp địa phương trong việc sử dụng dữ liệu cho công tác hoạch định và thúc đẩy hợp tác liên ngành.

Đề xuất các chính sách cụ thể để phát triển đội ngũ nhà giáo, ông Phạm Mạnh Hà, Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội, đề xuất: cần quy định trong các thông tư chuẩn nghề nghiệp của nhà giáo, nhân viên, trong đó xác định rõ tiêu chuẩn về chuẩn năng lực số và khả năng ứng dụng AI là yêu cầu bắt buộc; đồng thời xây dựng nội dung bồi dưỡng này trong các chương trình bồi dưỡng thường xuyên cho toàn bộ nhân sự ngành giáo dục, bao gồm cả giảng viên và nhân viên hỗ trợ.

Ông Phạm Mạnh Hà, Khoa Khoa học và Công nghệ giáo dục, Đại học Bách khoa Hà Nội, nêu đề xuất tại hội thảo

Bên cạnh đó, theo ông Hà, cần xây dựng một khung đánh giá hiệu suất thực chất, linh hoạt, lấy sự đổi mới sáng tạo và đóng góp thực tiễn làm trọng tâm, thay vì chỉ dựa vào thâm niên hay các chỉ số hành chính. Khung này cần được áp dụng đồng bộ cho cả nhân sự hỗ trợ nhằm tạo lộ trình phát triển công bằng, minh bạch. Bên cạn đó, cần xem xét cơ chế xét thăng hạng đặc cách, linh hoạt hơn cho những cá nhân có thành tích vượt trội, thay vì quy định cứng về thời gian giữ hạng 9 năm như hiện nay.

Phó Giám đốc Sở GDĐT Hà Nội Trần Lưu Hoa

Phó Giám đốc Sở GDĐT Hà Nội Trần Lưu Hoa nhận định: Luật Nhà giáo được ban hành là động lực rất lớn, trở thành nguồn động viên, khích lệ đội ngũ. Từ đó, đội ngũ cũng nhận thấy trách nhiệm của mình đối với ngành, với nhân dân, đất nước.

Theo bà Trần Lưu Hoa, hiện nay, các Sở GDĐT đã thực hiện việc tuyển dụng đội ngũ nhà giáo. Do đó, bà Hoa đề nghị, khi ban hành các thông tư hướng dẫn, Ban Soạn thảo cần mô tả cụ thể về thực hành sư phạm cùng tiêu chí để các địa phương có thể áp dụng với điều kiện của từng địa phương.