Công tác tuyên truyền, giáo dục về tảo hôn, kết hôn cận huyết cho học sinh dân tộc thiểu số tại Trường phổ thông dân tộc nội trú THCS&THPT Yên Minh – Hà Giang

Đây là ngôi trường đào tạo cán bộ nguồn là người dân tộc thiểu số có phẩm chất chính trị, có ý thức, có sức khỏe và năng lực để tiếp tục vào học các trường chuyên nghiệp và trình độ cao hơn góp phần vào sự phát triển KT- XH chung của tỉnh nhà. 

Với gần 40 năm xây dựng và phát triển, cùng nhiều nỗ lực của tập thể cán bộ, giáo viên và học sinh, chất lượng dạy và học của trường ngày càng được nâng cao. Tỷ lệ duy trì sỹ số của trường hàng năm luôn đạt từ 99% trở lên; tỷ lệ tốt nghiệp THCS luôn đạt 100%; tỷ lệ tốt nghiệp THPT đạt từ 99 – 100%; tỷ lệ trúng tuyển vào các trường chuyên nghiệp đạt trên 80%, trong đó trúng tuyển đại học từ 13,2 đến 40,6%. Trong các cuộc thi tuyển chọn học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh và cấp Quốc gia, nhà trường đều có học sinh tham gia và đạt giải cao.

Hội thi tuyên truyền phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết

Song song với công tác dạy học, nhà trường thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa, các hoạt động văn hóa - văn nghệ - thể dục thể thao và các hội thi nhằm tạo không khí thi đua sôi nổi, tích cực học tập, rèn luyện, nâng cao kỹ năng sống, kỹ năng thực hành văn hóa truyền thống, kỹ năng ứng sử văn hóa cho học sinh; Bồi dưỡng cho học sinh niềm tự hào và ý thức trân trọng, giữ gìn những giá trị văn hóa, lịch sử truyền thống tốt đẹp của địa phương; Giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho học sinh về một số phong tục tập quán cổ hủ, lạc hậu thậm trí là vi phạm pháp luật cần phải bài trừ như vấn nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống.

Nhận thức tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là hành vi vi phạm pháp luật, gây ra những hậu quả nặng nề về nhiều mặt đối với bản thân, gia đình, dòng họ, cộng đồng, dân tộc, trong công tác chỉ đạo, nhà trường thường xuyên cập nhật và triển khai kịp thời các văn bản chỉ đạo của Ban chỉ đạo tỉnh về mô hình trường học không tảo hôn, kết hôn cận huyết như Thành lập Ban chỉ đạo thực hiện mô hình tại trường, xây dựng kế hoạch hoạt động cụ thể cho từng năm học, từng giai đoạn. Chi bộ, Lãnh đạo nhà trường giám sát triệt để hoạt động của Ban chỉ đạo cấp trường.

Một số hoạt động cụ thể đã mang lại hiệu quả là: Việc thành lập các câu lạc bộ tiền hôn nhân làm công tác tuyên truyền, vận động học sinh không tảo hôn, kết hôn cận huyết.

Câu lạc bộ tiền hôn nhân được thành lập theo lớp học. Mỗi lớp là một câu lạc bộ, trong đó giáo viên chủ nhiệm lớp làm chủ nhiệm câu lạc bộ, 01 cán bộ lớp hoặc bí thư chi đoàn làm phó chủ nhiệm câu lạc bộ. Các câu lạc bộ tổ chức sinh hoạt theo chủ đề 01 lần/ tháng. Tổ chức họp rút kinh nghiệm và điều chỉnh các hoạt động sau mỗi học kỳ.

Các câu lạc bộ tiền hôn nhân thực hiện đa dạng, linh hoạt các nội dung, hình thức trong công tác tuyên truyền, vận động học sinh không tảo hôn, kết hôn cận huyết như: Tuyên truyền miệng, qua loa phóng thanh, qua các cuộc thi tìm hiểu, qua các buổi chào cờ, sinh hoạt lớp, sinh hoạt câu lạc bộ, sinh hoạt đoàn. Xây dựng phiếu điều tra và tiến hành khảo sát nhận thức của học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc rất ít người của trường về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Treo băng zôn, khẩu hiệu tuyên truyền phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết. In một số pa nô, áp phích tuyên truyền, dán tại những nơi học sinh thường xuyên qua lại: bảng tin, nhà đa năng, kí túc xá,…Phát tới học sinh tờ rơi và Sổ tay hỏi đáp pháp luật về hôn nhân gia đình do Ủy ban dân tộc biên soạn. Cập nhật, sưu tầm thêm các tin bài, video phóng sự phản ánh thực trạng, hậu quả của tảo hôn, hôn nhân cận huyết tại địa phương và trên toàn quốc.

Xây dựng tủ sách pháp luật, tủ sách phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết tại lớp, văn phòng đoàn, thư viện. Phối hợp với Câu lạc bộ tuyên truyền sức khỏe sinh sản vị thành niên mời cán bộ của Trung tâm dân số kế hoạch hóa gia đình huyện Yên Minh, giáo viên giảng dạy môn sinh học, cán bộ y tế trường đến bổ trợ kiến thức về sức khỏe sinh sản vị thành niên. Tổ chức các hội thi tuyên truyền tìm hiểu về sức khỏe sinh sản vị thành niên. Tổ chức các buổi ngoại khóa với chủ đề “Vì em là con gái” hoặc “Bình đẳng giới”. Phối hợp với Câu lạc bộ Tư vấn tâm lý học đường chỉ đạo Ban Chấp hành các chi đoàn, ban cán sự các lớp thường xuyên nắm bắt diễn biến tâm lý, hành động của học sinh trong vấn đề tảo hôn, kết hôn cận huyết.

Tổ chức các hội thi tìm hiểu, hội thi tuyên truyền phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết dưới hình thức sân khấu hóa. Tổ chức Ngày hội đọc sách với chủ đề tìm hiểu pháp luật hoặc tìm hiểu về nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết. Tổ chức trải nghiệm thực tế: Thăm hỏi những người uy tín trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ở địa phương với mục đích tìm hiểu, giới thiệu về những đặc sắc, phong tục tập quán của dân tộc họ. Thông qua những người này, nhắn nhủ thế hệ con cháu về ý thức bảo tồn bản sắc văn hóa, ý thức học tập, hoàn thiện bản thân để làm rạng danh dòng họ, dân tộc. Bên cạnh đó, tổ chức các hoạt động ngoại khóa về văn hóa, văn nghệ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số như: trình diễn trang phục dân tộc với chủ đề “vẻ đẹp cao nguyên”, thi vẽ tranh về các địa danh của vùng cao nguyên đá Đồng Văn, thi sáng tác thơ, nhiếp ảnh về vẻ đẹp con người vùng cao nguyên đá, các hội thi, hội diễn văn nghệ với các tiết mục biểu diễn mang đậm bản sắc dân tộc, tổ chức các trò chơi dân gian,…đã góp phần tôn vinh vẻ đẹp và các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số.

Những hoạt động đa dạng trong mô hình trường học không tảo hôn, hôn nhân cận huyết đặc biệt sự linh hoạt, sáng tạo trong việc triển khai hoạt động của câu lạc bộ tiền hôn nhân ở trường Nội trú Yên Minh đã thực sự đem lại những kết quả tích cực giúp học sinh có nhận thức tương đối đồng đều và đầy đủ về hậu quả, nguyên nhân, cách phòng, chống nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết; nắm bắt được một số quy định của pháp luật về vấn đề hôn nhân, gia đình, bình đẳng giới.

Qua việc tham gia các hoạt động của mô hình, học sinh được thực hành nhiều kĩ năng sống, được trải nghiệm và thể hiện bản thân, được phát huy năng lực, sở trường của mình, được chia sẻ thông tin với bạn bè, có được môi trường học tập, rèn luyện lành mạnh, bổ ích. Quan trọng nhất, học sinh đã tích lũy được kiến thức và kĩ năng tự bảo vệ mình trước vấn nạn này và có thể trở thành những tuyên truyền viên tích cực truyền thông nhằm ngăn chặn nạn tảo hôn, hôn nhân cận huyết với bạn bè và người thân.