Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới: tiếp tục đồng bộ thực hiện nhiều giải pháp

Nâng cao nhận thức và đổi mới quản lí giáo dục

Trước hết, cần tăng cường nhận thức trong toàn hệ thống chính trị và xã hội về vị trí, vai trò của sự nghiệp giáo dục trong giai đoạn mới. Việc tuyên truyền về ý nghĩa, tầm quan trọng của Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới phải được thực hiện thường xuyên, coi đây là cơ hội để ngành giáo dục, đặc biệt là giáo dục địa phương, cải thiện điều kiện dạy học, nhất là về cơ sở vật chất và thiết bị.

Công tác quản lí phổ cập giáo dục, xóa mù chữ được xác định là nhiệm vụ thường xuyên của các cấp, các ngành. Các địa phương cần tổ chức kiểm tra, đánh giá hằng năm, công nhận đạt chuẩn, rút kinh nghiệm, đề ra giải pháp phù hợp. Việc quản lí dữ liệu phổ cập được thực hiện bằng phần mềm chuyên dụng, bảo đảm quy trình điều tra, cập nhật chính xác, minh bạch.

Song song, các phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” sẽ tiếp tục được phát động, đẩy mạnh tuyên truyền trên các nền tảng truyền thông số bên cạnh hình thức truyền thống.

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tham mưu Chính phủ ban hành các chính sách hỗ trợ trẻ em mầm non, giáo viên mới tuyển dụng, đội ngũ cán bộ làm công tác phổ cập; chỉ đạo các địa phương xây dựng chính sách đặc thù để bảo đảm duy trì và nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục.

Các chính sách ưu đãi như trợ cấp, nhà ở cho giáo viên vùng khó; học bổng, hỗ trợ học phí cho học sinh nghèo và học sinh dân tộc thiểu số sẽ được duy trì và mở rộng. Cùng với đó là việc rà soát, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện phổ cập giáo dục, đầu tư cơ sở vật chất, phát triển xã hội học tập, công dân học tập; hoàn thiện quy chế kiểm tra, công nhận kết quả học tập và quy định liên thông giữa giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên.

Triển khai thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi theo Nghị quyết số 218/2025/QH15 của Quốc hội và các văn bản của Chính phủ. Tham mưu cho Chính phủ ban hành các chính sách hỗ trợ trẻ em, đội ngũ đáp ứng yêu cầu phổ cập

Về đầu tư cơ sở vật chất, các địa phương sẽ được hướng dẫn xây dựng quy hoạch mạng lưới trường lớp, ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đồ dùng, đồ chơi cho bậc mầm non, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa và xã nghèo. Việc tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng giáo viên được chú trọng, bảo đảm đủ về số lượng, đạt chuẩn về trình độ và năng lực theo yêu cầu đổi mới giáo dục.

Bộ Giáo dục và Đào tạo tham mưu đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất trường học, nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục thường xuyên công lập tham gia đào tạo nghề cho các đối tượng của Chương trình theo hướng hiện đại, chuẩn hóa, đáp ứng yêu cầu học tập cơ bản và đạo tạo nghề tại chỗ. Ưu tiên hỗ trợ đầu tư cho cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, cơ sở giáo dục thường xuyên địa bàn các xã nghèo; bổ sung thiết bị dạy học, đồ dùng, đồ chơi cho cấp học mầm non đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 3 tuổi, 4 tuổi, 5 tuổi.

Về đầu tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng hoàn thiện quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên, bảo đảm quỹ đất cho phát triển. Các địa phương huy động tối đa nguồn lực từ ngân sách nhà nước, ngân sách trung ương hỗ trợ vùng khó khăn, đồng thời khuyến khích lồng ghép vốn từ các chương trình mục tiêu khác.

Việc xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh, khuyến khích người dân, tổ chức, doanh nghiệp tham gia đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, thư viện, phòng tin học, ngoại ngữ. Các trung tâm học tập cộng đồng được hỗ trợ đa dạng nội dung giáo dục, ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển mô hình học tập gắn với dạy nghề ngắn hạn, truyền thống và chuyển giao kĩ thuật phù hợp điều kiện từng địa phương.

Nhân rộng mô hình tiên tiến, tăng cường công tác giám sát

Ngành giáo dục sẽ triển khai xây dựng các mô hình trường học đạt chuẩn gắn với nông thôn mới theo hướng xanh, sạch, đẹp, an toàn, ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giảng dạy. Cùng với đó, phát triển các mô hình giáo dục đặc thù như câu lạc bộ STEM/STEAM, hướng nghiệp, khởi nghiệp, trường học gắn với sản xuất nông nghiệp sạch, công nghệ cao, phù hợp nhu cầu lao động của địa phương.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh việc tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong dạy học, kiểm định chất lượng, quản lí giáo dục. Các nền tảng học trực tuyến (e-learning) sẽ được phát triển, kết hợp tập huấn phổ cập kĩ năng số cho giáo viên, cán bộ quản lí và học sinh. Cùng với đó, phần mềm phục vụ công tác phổ cập giáo dục và xóa mù chữ sẽ được nâng cấp, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong toàn ngành.

Đổi mới nội dung hình thức, phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh nhằm giá nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đạo đức, lối sống, truyền thống, chính trị, tư tưởng, pháp luật, quốc phòng và an ninh trong các cơ sở giáo dục, đào tạo tại các địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ven biển và hải đảo.

Duy trì giáo dục bắt buộc, nâng cao phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, giáo dục hòa nhập. Duy trì và phát triển trường học đạt chuẩn quốc gia; phát triển lớp học thông minh, mô hình học tập cộng đồng. Trong đó, ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người dân sinh sống tại các xã nghèo.

Bảo đảm tiếp cận giáo dục công bằng, toàn diện và học tập suốt đời cho người dân nông thôn. Tăng cường chính sách hỗ trợ giáo dục cho trẻ em gái, trẻ em yếu thế;

Duy trì, nâng cao phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, giáo dục hòa nhập. Phát triển lớp học thông minh, mô hình học tập cộng đồng. Tăng cường giáo dục bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai tại các cơ sở giáo dục.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ được đẩy mạnh với các khóa tập huấn về chuyển đổi số, xây dựng trường chuẩn quốc gia, giáo dục gắn với sản xuất, kinh doanh. Hình thức đào tạo kết hợp trực tiếp – trực tuyến được áp dụng rộng rãi, xây dựng hệ thống học liệu mở để giáo viên tự học. Các chính sách khen thưởng, đãi ngộ cho giáo viên, cán bộ quản lí có đóng góp tích cực trong thực hiện các tiêu chí nông thôn mới được quan tâm, đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên vùng khó khăn được học tập, trao đổi chuyên môn, nâng cao trình độ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề xuất tăng cường công tác giám sát và đánh giá. Các địa phương sẽ xây dựng hệ thống giám sát cộng đồng, thực hiện đánh giá định kỳ các tiêu chí liên quan đến giáo dục, tập trung vào chất lượng thực tế. Việc kiểm tra, đánh giá khách quan sẽ giúp phát hiện sớm khó khăn, kịp thời hỗ trợ để bảo đảm các tiêu chí giáo dục được duy trì bền vững.

Giai đoạn tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo định hướng đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo nghề cho lao động nông thôn, cập nhật nghề, chuẩn hoá nội dung đào tạo, kiểm định chất lượng chương trình đào tạo; tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, kiến thức về an toàn vệ sinh lao động, pháp luật, kinh doanh, khởi nghiệp, các kĩ năng mềm và đổi mới sáng tạo cho lao động nông thôn đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn; gắn kết đào tạo nghề với học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập ở khu vực nông thôn.

Tiếp tục thực hiện nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư vấn nghề; tập trung đào tạo lại nguồn nhân lực nông thôn, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ, gắn với bảo tồn, phát huy không gian văn hoá khu vực nông thôn, tận dụng lợi thế của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thích ứng với quá trình đô thị hoá, già hoá dân số và biến đổi khí hậu, góp phần xây dựng nông thôn văn minh, hiện đại.

Ngành Giáo dục tiếp tục triển khai đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên đạt chuẩn về trình độ, năng lực đáp ứng yêu cầu phổ cập giáo dục. Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục, tăng cường tiếng Việt cho trẻ em vùng dân tộc thiểu số và miền núi; đào tạo, bồi dưỡng tiếng dân tộc cho cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên công tác tại vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Tổ chức hướng dẫn, tập huấn; điều tra chuẩn hóa dữ liệu; hỗ trợ kĩ thuật và kiểm tra công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ.

Nâng cấp và hoàn thiện hệ thống phần mềm phổ cập giáo dục và xóa mù chữ đáp ứng yêu cầu phổ cập và yêu cầu về chuyển đổi số.