Đẩy mạnh công tác đào tạo nghề tại các địa phương

Mở rộng cơ hội học nghề cho người dân nông thôn

Tại tỉnh Vĩnh Long, trong giai đoạn 2021-2025 triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, toàn tỉnh đã mở 1.585 lớp đào tạo nghề, hỗ trợ 36.712 lao động nông thôn (đạt 60,35% kế hoạch). Tỉ lệ có việc làm sau đào tạo đạt 82,5%. Kết quả này thể hiện sự nỗ lực lớn trong việc mở rộng cơ hội học nghề cho người dân nông thôn.

Đáng chú ý, trong quá trình triển khai, các nhóm đối tượng yếu thế được quan tâm hỗ trợ. Trong đó tập trung sự quan tâm đến hộ nghèo, cận nghèo, người có công với cách mạng, phụ nữ mất việc làm, người dân tộc thiểu số và người khuyết tật. Cùng với đó, đa dạng nghề đào tạo ở hai lĩnh vực nông nghiệp và phi nông nghiệp.

Để triển khai hiệu quả, tổng kinh phí dành cho chính sách hỗ trợ đào tạo nghề giai đoạn 2021-2025 của tỉnh Vĩnh Long là 60.839 triệu đồng. Trong 5 năm qua, có trên 70.000 lượt lao động đã được tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi từ Quỹ quốc gia về việc làm để khởi nghiệp, mở rộng sản xuất, duy trì sinh kế sau học nghề. Đây là yếu tố quan trọng giúp đảm bảo hiệu quả và tính bền vững của hoạt động đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm.

Kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 đã khẳng định vai trò quan trọng của GDNN trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và góp phần trực tiếp vào xây dựng nông thôn mới. Các chương trình đào tạo nghề đã giúp hàng chục nghìn lao động nông thôn có việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống, đồng thời tạo nền tảng để địa phương hoàn thành các tiêu chí về kinh tế, xã hội và văn hóa trong xây dựng nông thôn mới.

Trong giai đoạn tiếp theo, tỉnh Vĩnh Long tiếp tục thực hiện đổi mới nội dung, phương thức đào tạo; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn. Đây là giải pháp căn cơ nhằm tạo việc làm bền vững, nâng cao đời sống người dân và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu; đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đáp ứng mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và hội nhập quốc tế.

Tương tự, trước thời ngày 1/7/2025, tại tỉnh Tây Ninh, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp phối hợp với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (hoặc Phòng Kinh tế) cấp huyện đã tổ chức tổng cộng 748 lớp đào tạo nghề cho 22.420 lao động nông thôn.

Toàn tỉnh có 472 lớp đào tạo nghề nông nghiệp với 14.155 học viên, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp có ứng dựng công nghệ cao, ứng dụng kĩ thuật sản xuất nông nghiệp.

Tỉnh Tây Ninh đã tổ chức 276 lớp đào tạo nghề phi nông nghiệp với 8.265 học viên. Trong đó ưu tiên đối tượng là người khuyết tật; người thuộc hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo tại các xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn; người dân tộc thiểu số; người có công với cách mạng; người thuộc hộ nghèo; hộ bị thu hồi đất nông nghiệp, đất kinh doanh; lao động nữ mất việc làm; ngư dân…

Giai đoạn 2021-2025, có 20.090 lao động nông thôn có việc làm sau học nghề, chiếm 89% tổng số học viên, giúp tỉ lệ lao động qua đào tạo toàn tỉnh tăng từ 70% (năm 2021) lên 76% (năm 2025), trong đó có 31% có bằng cấp, chứng chỉ. Các địa phương tổ chức đào tạo nghề theo nhu cầu thực tế, với nhiều mô hình gắn kết sản xuất như trồng rau an toàn, nuôi bò sinh sản, sản xuất nấm, may gia công, đồng thời hình thành các tổ hợp tác và hợp tác xã nhỏ.

Để tiếp tục triển khai hiệu quả công tác đào tạo nghề trong giai đoạn tới, tỉnh Tây Ninh đề xuất, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị, bồi dưỡng giáo viên; điều chỉnh chương trình, giáo trình sát thực tiễn để nâng cao chất lượng đào tạo. Đào tạo cần đa dạng hình thức và chú trọng bồi dưỡng kĩ năng thực hành, an toàn lao động, kĩ năng mềm, kiến thức kinh doanh và khởi sự doanh nghiệp cho lao động nông thôn.

Thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được cải thiện

Trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, phát triển nguồn nhân lực luôn được xác định là yếu tố then chốt, mang tính quyết định đối với tăng trưởng bền vững, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nâng cao đời sống Nhân dân.

Đối với tỉnh Lào Cai - địa phương miền núi, biên giới, có trên 60% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn, trong đó tỉ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao – công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn không chỉ là nhiệm vụ kinh tế – xã hội, mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn chặt với mục tiêu giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới và bảo đảm an sinh xã hội.

Quán triệt sâu sắc tinh thần đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã luôn quan tâm công tác đào tao nghề cho lao động nông thôn với quyết tâm chính trị cao, thể hiện rõ quan điểm: đổi mới mạnh mẽ, toàn diện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo hướng thực chất, hiệu quả, lấy việc làm và thu nhập bền vững của người dân làm thước đo.

Thực tiễn triển khai chủ trương đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn tỉnh trong hơn 10 năm qua cho thấy nhiều chuyển biến tích cực. Toàn tỉnh đã hỗ trợ đào tạo nghề cho trên 100.000 lượt lao động nông thôn, trong đó tập trung vào các nhóm đối tượng yếu thế như hộ nghèo, cận nghèo, lao động là người dân tộc thiểu số, lao động nữ, người khuyết tật và các đối tượng chính sách. Đây là con số có ý nghĩa lớn đối với một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn như Lào Cai.

Nhận thức của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân về vai trò của đào tạo nghề từng bước được nâng lên; mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp được rà soát, sắp xếp lại theo hướng tinh gọn, phù hợp hơn với điều kiện thực tiễn. Nhiều chương trình, giáo trình đào tạo nghề đã được xây dựng mới hoặc điều chỉnh, bổ sung theo hướng gắn với nhu cầu thị trường lao động và đặc thù sản xuất của địa phương. Đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lí giáo dục nghề nghiệp từng bước được kiện toàn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ.

Quan trọng hơn, đào tạo nghề đã góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp – dịch vụ, hình thành nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh hiệu quả trong lĩnh vực nông nghiệp hàng hóa, chế biến nông – lâm sản, du lịch cộng đồng, dịch vụ cửa khẩu. Thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được cải thiện, góp phần giữ vững ổn định chính trị – xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước.

Tỉnh ủy Lào Cai xác định rõ những quan điểm chỉ đạo mang tính nền tảng. Trước hết, đào tạo nghề cho lao động nông thôn là nhiệm vụ chiến lược lâu dài, gắn chặt với tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững; kết quả đào tạo nghề phải trở thành tiêu chí quan trọng đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cấp ủy, chính quyền các cấp.

Hai là, lấy nhu cầu thị trường lao động, doanh nghiệp và việc làm sau đào tạo làm trung tâm, khắc phục triệt để tình trạng đào tạo theo phong trào, chạy theo số lượng.

Ba là, đào tạo nghề phải gắn với chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng biến đổi khí hậu – những yêu cầu tất yếu đối với phát triển bền vững vùng cao.

Bốn là, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, trong khi doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân là chủ thể trực tiếp của quá trình đào tạo và sử dụng lao động.

Trên cơ sở đó, tỉnh Lào Cai đặt ra những mục tiêu cụ thể, có tính khả thi cao. Giai đoạn 2026–2030, toàn tỉnh phấn đấu tuyển sinh và đào tạo khoảng 142.000 người, bình quân 28.400 người/năm; trong đó đào tạo 10.000 người trình độ cao đẳng, 41.500 người trình độ trung cấp, còn lại là sơ cấp và các chương trình đào tạo khác. Cơ cấu đào tạo được định hướng rõ ràng với 60% nghề phi nông nghiệp (chế biến, du lịch – dịch vụ) và 40% nghề nông nghiệp, ưu tiên nông nghiệp công nghệ cao.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tiếp tục được triển khai hiệu quả, phù hợp với nhu cầu thực tế của các địa phương và xu hướng phát triển của thị trường lao động.

Nhiều tỉnh, thành phố đã chủ động rà soát, cập nhật danh mục nghề đào tạo, ưu tiên các lĩnh vực phục vụ trực tiếp cho cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn như: kỹ thuật trồng trọt - chăn nuôi theo hướng hữu cơ, sơ chế - bảo quản nông sản, vận hành máy nông nghiệp, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và kinh tế số trong nông nghiệp.

Việc tổ chức đào tạo ngày càng gắn với thực tiễn sản xuất, nhiều lớp học được tổ chức ngay tại mô hình của doanh nghiệp, hợp tác xã, tạo điều kiện cho học viên thực hành, nâng cao kỹ năng, sẵn sàng tham gia thị trường lao động tại địa phương. Bên cạnh những đối tượng trẻ, chương trình đào tạo nghề còn chú trọng mở rộng đến các nhóm đối tượng khác, góp phần đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn.

Giai đoạn 2021-2025, thông qua Nội dung 09 thuộc Nội dung thành phần 03 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã hỗ trợ đào tạo cho trên 240.000 lao động nông thôn, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và giải quyết việc làm bền vững; tăng thu nhập cho lao động nông thôn. Năm 2024, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đạt khoảng 54 triệu đồng/người/năm (tăng 1,3 lần so với năm 2020).