Giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc

Chủ động chuyển mình trong kỷ nguyên mới

Phát biểu khai mạc Hội thảo khoa học giáo dục 2025, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện KHGDVN, khẳng định giáo dục phải hiện thực hóa các đột phá của Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia để định hình chiến lược phát triển trong giai đoạn mới. Chủ đề “Giáo dục trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc” được ông nhấn mạnh như một yêu cầu xác định rõ sứ mệnh giáo dục đối với con người Việt Nam. Viện trưởng nêu bốn xu hướng tác động mạnh đến giáo dục: hội nhập toàn cầu gắn với thực tiễn địa phương; tiếp cận hệ thống lấy con người làm trung tâm; củng cố nền tảng để hướng tới tương lai; và chuyển thách thức thành cơ hội phát triển.

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, phát biểu khai mạc hội thảo

Ông cho biết nhiều nhiệm vụ mới đang được triển khai như đề án đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai và chương trình AI cho phổ thông từ năm 2026. Theo GS.TS Lê Anh Vinh, giáo dục cần tiếp nhận xu thế quốc tế nhưng phải chuyển hóa thành sức mạnh nội tại, bảo đảm học sinh ở mọi vùng miền giữ được bản sắc và có khả năng hội nhập. Việc đổi mới quản trị theo hướng trao quyền cho nhà trường và giáo viên được xem là yếu tố quyết định để thúc đẩy sáng tạo trong dạy học.

Hướng đến tương lai, Viện trưởng nhấn mạnh các nhiệm vụ nền tảng như chương trình mầm non mới, phổ cập THPT năm 2035 và phát triển mô hình THPT nghề. Ông cho rằng giáo dục chỉ có thể biến thách thức thành động lực khi giúp con người “bám rễ sâu để vươn mình”. Hội thảo năm nay quy tụ 65 bài nghiên cứu thuộc bốn nhóm chủ đề lớn, phản ánh toàn diện vấn đề của ngành. Nhân dịp Viện hoàn tất tái cấu trúc, GS.TS Lê Anh Vinh cảm ơn sự đồng hành của đội ngũ chuyên gia và khẳng định cam kết tiếp tục đóng góp cho đổi mới giáo dục Việt Nam.

Thúc đẩy giáo dục bao trùm và năng lực mới cho thế hệ trẻ Việt Nam

Chia sẻ tại hội thảo, bà Tara O’Connell, Trưởng Chương trình Giáo dục của UNICEF Việt Nam, khẳng định UNICEF sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ GD&ĐT và Viện KHGD Việt Nam trong việc đưa giáo dục trở thành trụ cột của tiến trình phát triển quốc gia. Bà đánh giá giáo dục là nền tảng thúc đẩy công bằng, đổi mới sáng tạo và chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng tinh thần Nghị quyết 71 về hiện đại hóa và hội nhập.

Bà Tara O’Connell, Trưởng Chương trình Giáo dục UNICEF Việt Nam, phát biểu tại hội thảo

Bà Tara O’Connell nhấn mạnh ba nhóm năng lực thiết yếu dành cho học sinh Việt Nam gồm: năng lực số, kỹ năng xanh và kỹ năng chuyển đổi. Theo bà, giáo dục cần đi đầu trong chuyển đổi số, đồng thời chuẩn bị cho học sinh thích ứng với kinh tế xanh và các thay đổi của thị trường lao động. Những kỹ năng như tư duy phản biện, hợp tác và giao tiếp được xem là chìa khóa để thế hệ trẻ bước vào nền kinh tế tri thức.

Kết thúc tham luận, bà khẳng định công bằng và hòa nhập phải là nguyên tắc trung tâm để mọi trẻ em đều được hưởng lợi từ đổi mới giáo dục. UNICEF cam kết hỗ trợ Việt Nam xây dựng hệ thống giáo dục linh hoạt, sáng tạo và bền vững, huy động sự tham gia của toàn xã hội để giáo dục tiếp tục là động lực phát triển đất nước.

Thúc đẩy quản trị linh hoạt để tạo đột phá cho giáo dục Việt Nam

TSKH. Phạm Đỗ Nhật Tiến nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh tư duy lãnh đạo giáo dục theo Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 57-NQ/TW, chuyển từ quản lý hành chính sang mô hình kiến tạo và quản trị hiện đại. Ông cho rằng giáo dục phải vượt khỏi cách làm “chỉnh sửa”, hướng tới tư duy kiến tạo nhằm biến thách thức thành lợi thế trong giai đoạn phát triển mới.

TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến, Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, phát biểu tại hội thảo

Trình bày về quản trị linh hoạt (Agile), ông cho biết phương thức này giúp tổ chức phản ứng nhanh, nâng cao chất lượng, thúc đẩy sáng tạo và minh bạch. Trong giáo dục, mô hình này hỗ trợ phân quyền, tăng tính tham gia của giáo viên - học sinh và khai thác hiệu quả công nghệ số, khắc phục hạn chế của mô hình quản trị truyền thống vốn cứng nhắc và tập trung quyền lực.

Từ đó, ông đề xuất áp dụng quản trị linh hoạt trong đổi mới chương trình giáo dục, coi chương trình là quá trình cải tiến liên tục. Việc phát triển chương trình sau 2026 cần mở hơn, trao quyền cho nhà trường và khuyến khích đổi mới phương pháp. Ông cũng lưu ý các thách thức về năng lực đội ngũ và hạ tầng số, nhấn mạnh cần chuẩn bị nguồn lực đầy đủ để quản trị linh hoạt trở thành động lực đổi mới của ngành.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên chuyển đổi mới

Tham luận tại Hội thảo, TS. Trần Thị Phương Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục nguồn nhân lực, Viện KHGDVN nhấn mạnh vai trò quyết định của nguồn nhân lực trong bối cảnh đổi mới và chuyển đổi số. Bà cho rằng nhân lực chất lượng cao không chỉ cần chuyên môn và kỹ năng số mà còn phải có tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng nhanh trước thay đổi công nghệ, nhằm đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế tri thức.

TS Trần Thị Phương Nam, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục nguồn nhân lực, Viện KHGDVN, phát biểu tại hội thảo

TS Phương Nam khẳng định Đảng và Nhà nước đã định hướng rõ phát triển nhân lực thông qua Nghị quyết 71 và 57 cùng các chiến lược giáo dục và quy hoạch mạng lưới đào tạo. Những định hướng này nhằm xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ phát triển nhân lực trình độ cao, đáp ứng yêu cầu hội nhập và cạnh tranh quốc gia.

Các đại biểu chụp hình lưu niệm

Bà cho rằng phát triển nguồn nhân lực phải trở thành trọng tâm của chiến lược giáo dục, đặc biệt ở bậc đại học và giáo dục nghề nghiệp. Việc đổi mới chương trình cần chú trọng kỹ năng số, kỹ năng xanh, tư duy sáng tạo và năng lực tự học suốt đời, giúp lực lượng lao động thích ứng hiệu quả với các biến động kinh tế - xã hội và đóng góp vào phát triển bền vững.