Tạo đột phá cho giáo dục mầm non trong kỷ nguyên mới

Xây dựng nền tảng giáo dục mầm non hiện đại trong thời đại số

Phát biểu tại hội thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non (Bộ GDĐT) Nguyễn Thanh Đề cho biết: việc triển khai nhiệm vụ giáo dục mầm non hiện nay được định hướng bởi nhiều văn bản quan trọng như Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết 218/2025/QH15 về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3-5 tuổi; Nghị định 277/2025/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Nghị quyết 218; Luật Nhà giáo và Chiến lược giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Quang cảnh hội thảo

Cùng với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045, xu hướng chuyển đổi số toàn cầu, sự bùng nổ IoT, Big Data, AI, SMAC… đang hình thành hạ tầng giáo dục số, tạo yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với giáo dục mầm non – cấp học nền tảng, có vai trò chiến lược.

Nhận diện “điểm nghẽn”, Vụ trưởng Nguyễn Thanh Đề cho biết, dù quy mô giáo dục mầm non mở rộng và chính sách hỗ trợ được tăng cường, nhiều khó khăn vẫn tồn tại ở các vùng công nghiệp, vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Một số chính sách chưa phù hợp đặc thù vùng miền và khu vực đô thị, công nghiệp.

Chương trình giáo dục mầm non hiện là chương trình khung mang tính mở, bảo đảm đáp ứng đa dạng vùng miền và đối tượng trẻ, kết nối chặt chẽ giữa nhà trẻ – mẫu giáo và cơ bản liên thông với chương trình phổ thông. Tuy nhiên, chương trình chưa thể hiện rõ quan điểm tiếp cận hội nhập quốc tế, còn thiếu nội dung về kỹ năng sống, công nghệ số, giáo dục môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và dịch bệnh.

Về đội ngũ, giáo dục mầm non còn thiếu khoảng 34.612 giáo viên đến năm 2030; tỷ lệ giáo viên/lớp toàn quốc chỉ đạt 1,86, thấp hơn định mức 2,2; áp lực công việc lớn nhưng thu nhập thấp. Cơ sở vật chất cũng còn bất cập khi vẫn thiếu khoảng 28.000 phòng học; nhiều phòng học tạm, học nhờ; tỷ lệ kiên cố hóa trường lớp mới đạt 88,3% (vùng khó đạt 61,5%); thiết bị tối thiểu mới đáp ứng 49,65%; sĩ số trung bình 25,9 trẻ/lớp.

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non (Bộ GDĐT) Nguyễn Thanh Đề trao đổi tại hội thảo

Trước thực trạng đó, Vụ trưởng Nguyễn Thanh Đề nêu bốn nhóm giải pháp đột phá. Đó là, hoàn thiện thể chế, rà soát và triển khai hiệu quả các chính sách, tập trung giải quyết các điểm nghẽn trước năm 2030; thực thi đồng bộ Luật Nhà giáo, Nghị quyết 218 và Nghị định 277.

Xây dựng Chương trình giáo dục mầm non theo hướng khung mở, phù hợp vùng miền; thể hiện rõ quan điểm giáo dục toàn diện, tích hợp, “chơi mà học, học bằng chơi”, tiếp cận quyền trẻ em, tích hợp công nghệ số, AI, kỹ năng sống, đa văn hóa, đảm bảo liên thông phổ thông và hội nhập quốc tế.

Phát triển đội ngũ giáo viên thông qua cơ chế linh hoạt biên chế, tuyển đặc cách, nâng chuẩn, đãi ngộ đặc thù; đào tạo lại và bồi dưỡng liên tục; đổi mới chương trình đào tạo theo hướng hiện đại, tích hợp năng lực thế kỷ 21 và năng lực số.

Đầu tư cơ sở vật chất công bằng và hiện đại, ưu tiên kiên cố hóa trường lớp, bổ sung phòng học, thiết bị AI/STEM, xây nhà công vụ; triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia 2026–2035, tập trung Dự án 1 về cơ sở vật chất và Dự án 4 về nâng cao năng lực giáo viên, học sinh.

Chuyên gia phát biểu tại hội thảo

Từ thực tiễn, Bộ GDĐT kiến nghị Chính phủ sớm ban hành hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Nhà giáo về tiền lương, phụ cấp và chế độ nghỉ hưu sớm, có hiệu lực đồng bộ từ 1/1/2026; đồng thời giải quyết triệt để tình trạng thiếu biên chế bằng cơ chế phân bổ linh hoạt theo số lượng trẻ và đặc thù vùng miền; thực hiện đặt hàng đào tạo giáo viên; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và kinh phí cho các chương trình, đề án lớn.

Các địa phương cần tiếp tục có chính sách thu hút vượt khung, ưu tiên quỹ đất và ngân sách. Các cơ sở đào tạo giáo viên và cán bộ quản lí mầm non phải đổi mới chương trình theo hướng tăng thực hành, tích hợp năng lực số, AI và kỹ năng mềm, phát triển đội ngũ giảng viên có năng lực chuyên sâu và đẩy mạnh kiểm định chương trình đào tạo.

6 nhiệm vụ quan trọng cần thống nhất thực hiện

Tại hội thảo, các đại biểu đến từ các Sở GDĐT, lãnh đạo trường đào tạo giáo viên, chuyên gia, tập trung phân tích, đánh giá về cơ chế, chính sách phát triển giáo dục mầm non hiện nay, đặc biệt những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong tổ chức triển khai thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước; từ đó khuyến nghị giải pháp hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đột phá phát triển giáo dục mầm non trong giai đoạn mới.

Đại biểu trao đổi tại hội thảo

Các ý kiến đồng thời nhận diện, đánh giá thực trạng, khuyến nghị giải pháp về nội dung, chương trình, phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ em mầm non; công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lí giáo dục mầm non; cơ chế, chính sách, khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp đầu tư và huy động nguồn lực xã hội phát triển giáo dục mầm non; công tác phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ em mầm non…

Kết luận hội thảo, ông Vũ Thanh Mai - Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương thống nhất 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, ông nhấn mạnh đầu tiên đến việc quán triệt đầy đủ quan điểm, định hướng của Đảng tại Nghị quyết số 29-NQ/TW, Kết luận số 91-KL/TW, đặc biệt là Nghị quyết số 71-NQ/TW; trong đó giáo dục mầm non là một trong những lĩnh vực ưu tiên hàng đầu.

Ông Vũ Thanh Mai, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, phát biểu tại hội thảo

Đồng thời, tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả nhiệm vụ phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi theo nguyên tắc không trẻ em nào bị bỏ lại phía sau; ban hành Chương trình giáo dục mầm non mới, liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018; đẩy mạnh hợp tác quốc tế ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số.

Cùng với đó, tập trung hoàn thiện cơ chế chính sách phát triển đội ngũ giáo viên để bảo đảm đủ số lượng, đúng cơ cấu, đạt được chuẩn trình độ; đổi mới mạnh mẽ đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn nghề nghiệp; xây dựng đội ngũ giáo viên mầm non có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu của thời đại số và yêu cầu đổi mới theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Cuối cùng, tăng cường nguồn lực đầu tư và thúc đẩy xã hội hóa để thực hiện kiên cố hóa, hiện đại hóa trường lớp, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện; khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp đầu tư phát triển giáo dục mầm non theo hướng chất lượng cao; tạo điều kiện phát triển cơ sở mầm non ngoài công lập, nhất là tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đô thị đông dân cư; huy động sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và toàn xã hội…