Thúc đẩy tích hợp nội dung về giới, bình đẳng giới trong chương trình đào tạo giáo viên

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các đơn vị thuộc Bộ GDĐT, các cơ sở đào tạo giáo viên trên toàn quốc, cùng đại diện UNESCO, Hội đồng Anh và các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển tham gia các hoạt động về bình đẳng giới, đào tạo giáo viên và phát triển đội ngũ nhà giáo.

Quang cảnh hội thảo

Bình đẳng giới phải được chuyển hóa thành năng lực nghề nghiệp của giáo viên

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, thúc đẩy bình đẳng giới trong giáo dục cần bắt đầu từ chính môi trường giáo dục, từ chương trình, học liệu, phương pháp, cách thức tổ chức các hoạt động và đặc biệt là nhận thức, thái độ, hành vi nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo. Trong đó, đào tạo giáo viên là khâu có ý nghĩa nền tảng.

Việc tích hợp nội dung về giới và bình đẳng giới trong chương trình đào tạo giáo viên không đơn thuần là bổ sung thêm nội dung vào chương trình, mà quan trọng hơn là hình thành cho sinh viên sư phạm năng lực nhận diện, xử lý và chủ động xây dựng môi trường giáo dục tôn trọng, công bằng, an toàn, tạo cơ hội phát triển cho mọi người học. Đây cũng là ý nghĩa căn bản của việc triển khai Đề án được Bộ GDĐT phê duyệt tại Quyết định số 4247/QĐ-BGDĐT.

Thứ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Thị Quyên Thanh phát biểu khai mạc hội thảo

Để việc triển khai đi vào thực chất, Thứ trưởng đề nghị hội thảo tập trung làm rõ ba yêu cầu lớn.

Trước hết, cần xác định đúng mục tiêu và chuẩn đầu ra. Sinh viên sư phạm không chỉ cần nắm được các khái niệm về giới và bình đẳng giới mà phải có khả năng nhận diện định kiến, bất bình đẳng giới trong môi trường giáo dục; biết lựa chọn phương pháp, ngôn ngữ và tổ chức hoạt động phù hợp, tạo cơ hội để mỗi học sinh được tham gia, tôn trọng và phát triển năng lực mà không bị giới hạn bởi những khuôn mẫu giới. Chuẩn đầu ra phải cụ thể, có thể quan sát, đánh giá và gắn trực tiếp với năng lực nghề nghiệp của giáo viên.

Thứ hai, việc tích hợp phải thực chất nhưng không làm nặng thêm chương trình đào tạo. Các cơ sở đào tạo cần rà soát chương trình hiện hành, lựa chọn nội dung, học phần và hoạt động phù hợp để tích hợp từ mục tiêu, nội dung, phương pháp giảng dạy đến thực hành, thực tập sư phạm và đánh giá sinh viên; tránh bổ sung cơ học môn học, nội dung hoặc thủ tục mang tính hình thức.

Đại biểu dự hội thảo

Thứ ba, cần bảo đảm các điều kiện để triển khai bền vững, trong đó chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, xây dựng học liệu chất lượng, lựa chọn mô hình thực tiễn tốt và hình thành đội ngũ chuyên gia, giảng viên nòng cốt hỗ trợ các cơ sở đào tạo. Quá trình triển khai cần có bước đi phù hợp, thí điểm, đánh giá, điều chỉnh trước khi nhân rộng; tránh nóng vội, hình thức hoặc áp dụng một mô hình đồng loạt.

Thứ trưởng lưu ý, việc tham khảo kinh nghiệm quốc tế cần có chọn lọc, tiếp thu những giá trị tiến bộ, phương pháp phù hợp, đồng thời bảo đảm thống nhất với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, các giá trị văn hóa, đạo đức, truyền thống tốt đẹp của dân tộc và thực tiễn giáo dục Việt Nam.

“Mục tiêu cuối cùng không phải là tích hợp được bao nhiêu nội dung về bình đẳng giới vào chương trình, mà là đào tạo được những người thầy có đủ nhận thức, năng lực và trách nhiệm để xây dựng môi trường giáo dục công bằng, nhân văn, tôn trọng mỗi học sinh và tạo điều kiện để mỗi người học phát triển tốt nhất khả năng của mình”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội Nguyễn Đức Sơn trao đổi tại hội thảo

Từ yêu cầu chính sách đến triển khai thực chất trong chương trình đào tạo

Trình bày báo cáo đề dẫn, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT) làm rõ quá trình chuyển từ yêu cầu chính sách sang các nhiệm vụ cụ thể trong đào tạo giáo viên, đặc biệt là vấn đề xác định thế nào là “giảng dạy chính thức” nội dung về giới và bình đẳng giới trong chương trình đào tạo.

Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học Nguyễn Thị Thu Thủy phát biểu tại hội thảo

Theo định hướng này, việc tích hợp không nhất thiết đồng nghĩa với việc tất cả các cơ sở đào tạo phải xây dựng một học phần độc lập về bình đẳng giới. Tùy đặc thù ngành đào tạo và quyền tự chủ của nhà trường, nội dung có thể được tổ chức thành học phần riêng, tích hợp hoặc lồng ghép vào các học phần phù hợp. Tuy nhiên, để bảo đảm tính thực chất, nội dung về giới và bình đẳng giới cần được thể hiện rõ trong chuẩn đầu ra hoặc yêu cầu cần đạt, được cụ thể hóa trong đề cương học phần, tổ chức thành các hoạt động học tập và được đánh giá bằng các công cụ phù hợp.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, phát biểu tại hội thảo

Tại hội thảo, đại diện UNESCO Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm quốc tế, thực tế thí điểm và những gợi ý cho Việt Nam trong việc tích hợp bình đẳng giới vào đào tạo và phát triển đội ngũ nhà giáo. Đại diện Hội đồng Anh giới thiệu các sáng kiến, học liệu và mô hình hỗ trợ thúc đẩy tích hợp giới trong đào tạo giáo viên.

Ở góc độ thực tiễn, đại diện các cơ sở đào tạo giáo viên tập trung trao đổi về cách thức tích hợp phù hợp với chương trình hiện hành, đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra, đánh giá và xây dựng các minh chứng phản ánh kết quả học tập của sinh viên.

Ông James Shipton, Giám đốc quốc gia, Hội đồng Anh tại Việt Nam, phát biểu tại hội thảo

Một trong những vấn đề trung tâm được đặt ra là sinh viên sư phạm sau khi hoàn thành chương trình phải “làm được gì” về bình đẳng giới. Từ câu hỏi này, các đại biểu tập trung trao đổi cách cụ thể hóa yêu cầu về bình đẳng giới thành những năng lực có thể quan sát, đánh giá trong quá trình đào tạo và thực hành nghề nghiệp.

Bà Trần Thị Hồng Gấm, Phó Giám đốc Chương trình Giáo dục, Hội đồng Anh tại Việt Nam, trao đổi tại hội thảo

Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức đánh giá. Sinh viên không chỉ được kiểm tra kiến thức mà cần được đánh giá khả năng vận dụng thông qua phân tích tình huống, thiết kế giáo án, rà soát sách giáo khoa và học liệu, thực hành sư phạm, hồ sơ học tập hoặc các sản phẩm nghề nghiệp cụ thể.

Đại biểu trao đổi tại hội thảo

Hội thảo cũng dành thời gian tham vấn về định hướng xây dựng Bộ tài liệu hướng dẫn kỹ thuật phục vụ các cơ sở đào tạo giáo viên, tập trung vào 5 nhóm nội dung: yêu cầu cần đạt, chuẩn đầu ra về giới và bình đẳng giới; mô hình và mức độ tích hợp trong chương trình đào tạo; yêu cầu đối với giảng viên và học liệu; tiêu chí đánh giá việc triển khai và hệ thống minh chứng; cơ chế thí điểm, theo dõi và cải tiến.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh chủ trì thảo luận tại hội thảo

Bộ tài liệu được định hướng trở thành khung tham chiếu chung nhưng vẫn bảo đảm quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo trong thiết kế và tổ chức chương trình. Theo đó, các yêu cầu và chỉ số liên quan đến bình đẳng giới được đề xuất tích hợp vào quá trình phát triển chương trình và hệ thống bảo đảm chất lượng nội bộ của mỗi cơ sở, thay vì hình thành một hệ thống quản lý riêng biệt.

Đại biểu dự hội thảo