Nhiều kết quả tích cực trong thực hiện Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới các cấp

Số đơn vị cấp tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3 tăng gần 82%

Năm 2021, toàn quốc có 22/63 đơn vị cấp tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3. Sau giai đoạn 2021-2025 triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đến nay, số đơn vị cấp tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3 là 40/63, tăng 18 đơn vị, gần 82% so với đầu giai đoạn.

Số đơn vị cấp tỉnh đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 1 đạt 100%; 16/63 tỉnh đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở mức độ 2, 12/63 tỉnh đạt chuẩn phổ cập trung học cơ sở mức độ 3. Năm 2021, toàn quốc có 34/63 đơn vị cấp tỉnh đạt chuẩn xoá mù chữ mức độ.

Sau giai 5 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, số đơn vị cấp tỉnh đạt chuẩn xoá mù chữ mức độ 2 là 55/63, tăng 21 đơn vị, tăng 61,76% so với đầu giai đoạn.

Năm 2021, tỉ lệ người trong độ tuổi 15-60 biết chữ mức độ 1 là 97,85%. Sau giai đoạn 2021-2025, tỉ lệ người trong độ tuổi 15-60 biết chữ mức độ 1 là 99,1%, tăng 1,25% so với năm học 2020-2021.

Đối với Bộ tiêu chí cấp xã, về tiêu chí trường học, tỉ lệ trường đạt chuẩn cơ sở vật chất, đạt chuẩn quốc gia tăng đáng kể trên cả nước, đặc biệt ở các khu vực khó khăn.

Năm 2020, tỉ lệ trường đạt chuẩn quốc gia 10,9%, đến năm 2024 tăng lên 62,8%. Trong đó, trường mầm non đạt chuẩn quốc gia từ 51,4% (năm 2020) tăng lên 59,5% (năm 2024).

Ở bậc tiểu học, có 43,4% trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 và 18,2% đạt chuẩn quốc gia mức độ 2. Bậc trung học cơ sở có 52,4% trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 và 13,9% đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.

Trên phạm vi cả nước, tỉ lệ xã đạt tiêu chí trường học là 87,5%. Trong đó vùng Đồng bằng sông Hồng đạt tỉ lệ 100%, vùng Đông Nam bộ đạt 98%. Các địa bàn khó khăn như vùng miền núi phía Bắc và Tây Nguyên, tỉ lệ xã đạt tiêu chí Trường học thấp hơn bình quân chung cả nước.

Về tiêu chí giáo dục và đào tạo trong Bộ tiêu chí cấp xã, Về tiêu chí giáo dục và đào tạo, Bộ tiêu chí cấp xã có 95,6% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 14 về giáo dục và đào tạo thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới, với các chỉ tiêu cụ thể: có 99,95% số xã duy trì và nâng cao chất lượng đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi; có 94,5% xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 2; có 100% xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 2; có 84% xã đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2;

Cùng với đó, có 70,8% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục và đào tạo thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao, với các chỉ tiêu: có 72,7% xã duy trì và nâng cao chất lượng đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em 5 tuổi; có 70,8% xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục tiểu học mức độ 3; có 53,5% xã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở mức độ 3; có 86,81 % xã cộng đồng học tập cấp xã được đánh giá xếp loại Khá và Tốt.

Cả nước có 79,3% xã đạt chuẩn nông thôn mới

Đối với Bộ tiêu chí cấp huyện, có 50,5% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới. Trong đó, bậc trung học phổ thông có 45,1% trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1. Có 64,5% trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên đạt kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 1.

Trong 5 năm triển khai, có 20,3% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới nâng cao với các chỉ tiêu có 8,1% Trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia mức độ 2; có 19,9% Trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên đạt kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 2.

Theo báo cáo chung, cả nước có 79,3% xã đạt chuẩn nông thôn mới theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới. Trong đó, tiêu chí trường học và tiêu chí giáo dục và đào tạo là hai tiêu chí đạt tỉ lệ cao.

Các vùng có điều kiện kinh tế có tỉ lệ xã và huyện đạt chuẩn nông thôn mới cao hơn so với khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên. Điều này xuất phát từ sự khác biệt về kinh tế, địa hình và khả năng huy động nguồn lực.

Một số xã đạt tiêu chí ở mức tối thiểu, đặc biệt ở khu vực miền núi, do thiếu nguồn lực duy trì cơ sở vật chất và tỉ lệ bỏ học cao sau khi đạt chuẩn. Bộ tiêu chí quốc gia được triển khai hiệu quả ở cấp xã, với các tiêu chí giáo dục đạt kết quả tích cực. Tuy nhiên, tiến độ ở cấp huyện còn chậm, đặc biệt ở các tỉnh miền núi. Tính bền vững của các tiêu chí cần được chú trọng hơn thông qua đầu tư dài hạn và giám sát cộng đồng.

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025 là chương trình trọng điểm của Chính phủ, hướng tới phát triển nông thôn toàn diện, bền vững. Ngành Giáo dục và Đào tạo giữ vai trò then chốt trong việc hoàn thành các tiêu chí, nhất là tiêu chí số 5 (trường học đạt chuẩn) và tiêu chí 14.1 (phổ cập giáo dục, xóa mù chữ).

Giai đoạn 2021-2025, cả nước có 87,5% xã đạt tiêu chí Trường học. Tỉ lệ trường đạt chuẩn quốc gia tăng từ 10,9% năm 2020 lên 62,8% năm 2024. Đến thời điểm 30-6-2025, có 50,5% số huyện đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục nông thôn mới, với 45,1% trường trung học phổ thông đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 và 64,5% Trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên đạt kiểm định chất lượng cấp độ 1. Ngoài ra, 20,3% số huyện đã đạt tiêu chí số 5 ở mức nâng cao. Những kết quả này phản ánh nỗ lực của các cấp chính quyền, ngành giáo dục và sự tham gia của cộng đồng, góp phần đưa 79,3% xã cả nước đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó tiêu chí giáo dục và đào tạo luôn nằm trong nhóm đạt tỉ lệ cao.

Song song, công tác phổ cập giáo dục, xóa mù chữ tiếp tục được duy trì và nâng cao. Nhiều địa phương đã chú trọng đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường và xu thế nông nghiệp công nghệ cao. Đến nay, khoảng 250.000 lao động nông thôn được đào tạo nghề, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và khởi nghiệp tại địa bàn nông thôn.

Hướng dẫn lồng ghép thực hiện các tiêu chí

Để có những kết quả về triển khai các tiêu chí cụ thể ở các cấp, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành các văn bản, hướng dẫn lồng ghép thực hiện các tiêu chí của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong việc thực hiện nhiệm vụ năm học, chuẩn hoá các tiêu chí. Việc này đảm bảo việc triển khai tiêu chí nông thôn mới được tích hợp thường xuyên vào các hoạt động giáo dục và đào tạo của các cơ sở giáo dục, trong đó yêu cầu các sở Giáo dục và Đào tạo đưa nội dung xây dựng nông thôn mới, nâng cao chất lượng giáo dục theo tiêu chí nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu vào nội dung trọng tâm của nhiệm vụ năm học.

Đây là các văn bản quan trọng, cung cấp quy định kĩ thuật để các địa phương áp dụng trong việc đánh giá và đầu tư, qua đó thực hiện Tiêu chí 14 về cơ sở vật chất, liên quan đến chuẩn quốc gia của các cấp học, ban hành chuẩn cho các trường Mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông. Các văn bản này được điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 và nâng cao hơn về chất lượng cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu về phòng học bộ môn, thư viện đạt chuẩn, thiết bị công nghệ thông tin và các tiêu chuẩn về vệ sinh, môi trường học tập an toàn, đảm bảo các trường học, đặc biệt ở khu vực nông thôn, được trang bị đầy đủ thiết bị phục vụ giảng dạy, học tập theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Việc đảm bảo thiết bị tối thiểu là điều kiện tiên quyết để trường học đạt chuẩn quốc gia, từ đó xã đạt chuẩn nông thôn mới. Các văn bản hướng dẫn chi tiết về các chỉ tiêu trong Tiêu chí 14, ví dụ: chỉ tiêu về tỉ lệ trường đạt chuẩn, tỉ lệ duy trì phổ cập, tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn, tiêu chí đạt kiểu mẫu. Chẳng hạn: nông thôn mới nâng cao có thể yêu cầu tỉ lệ trường đạt chuẩn Quốc gia phải cao hơn (ví dụ: >90% hoặc 100% đối với cấp trung học cơ sở, Tiểu học), và chất lượng giáo dục phải có sự khác biệt rõ rệt (ví dụ: triển khai thành công mô hình giáo dục thông minh, giáo dục STEM/STEAM, v.v.)

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã ban hành, điều chỉnh các chính sách và văn bản hướng dẫn về chất lượng giáo viên và nguồn nhân lực, tập trung vào yếu tố con người, là cốt lõi để nâng cao chất lượng giáo dục. Chính sách về chuẩn nghề nghiệp và bồi dưỡng giáo viên đảm bảo đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý đạt chuẩn trình độ đào tạo và có năng lực triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018, bao gồm: Bồi dưỡng thường xuyên, hướng dẫn về nội dung, hình thức bồi dưỡng giáo viên hàng năm, tập trung vào các module mới của giáo dục phổ thông 2018 và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học; Nâng chuẩn trình độ với lộ trình nâng trình độ chuẩn đào tạo của giáo viên các cấp theo Luật Giáo dục, góp phần tăng cường chất lượng đội ngũ tại khu vực nông thôn.