Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục 2026 - 2035: Quyết tâm tạo đột phá với quy mô đầu tư lớn

Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo Thẩm tra về chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa, nâng cao chất lượng GDĐT giai đoạn 2026-2035

Hơn 580.000 tỷ đồng cho mục tiêu hiện đại hóa hệ thống giáo dục

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Nguyễn Kim Sơn cho biết: những năm qua, GDĐT nước ta đạt nhiều kết quả quan trọng ở tất cả các cấp học. Quy mô, mạng lưới cơ sở giáo dục được mở rộng; đã hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non 5 tuổi, tiểu học và trung học cơ sở. Chất lượng giáo dục từng bước được nâng lên, giáo dục mũi nhọn được duy trì; đội ngũ nhà giáo, giảng viên và cán bộ quản lý phát triển về số lượng và chất lượng. Một số cơ sở giáo dục đại học, nhóm ngành đào tạo đã có thứ hạng cao trong khu vực và quốc tế; giáo dục nghề nghiệp cơ bản đáp ứng nhu cầu thị trường lao động.

Tuy nhiên, giáo dục chưa có bước phát triển đột phá đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước, nhất là trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, công nghệ then chốt, công nghệ chiến lược, nhân lực chất lượng cao cho các ngành mới như bán dẫn, AI, đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân, kinh tế tri thức...

Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn trình bày Tờ trình

Chính vì vậy, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ GDĐT đã phối hợp với các bộ, cơ quan trung ương, địa phương xây dựng Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư của Chương trình, được Chính phủ thông qua và trình Quốc hội.

Theo nội dung của Tờ trình, thời gian thực hiện Chương trình là 10 năm, từ năm 2026 đến năm 2035, chia làm 02 giai đoạn: (1) Giai đoạn 2026 - 2030: tập trung giải quyết các vấn đề hạn chế, thách thức đặt ra trong thời gian qua; thực hiện và hoàn thành toàn bộ hoặc hoàn thành một phần một số mục tiêu chủ yếu cần hỗ trợ từ ngân sách nhà nước được đề ra đến năm 2030 tại Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị và các quy định có liên quan; (2) Giai đoạn 2031 - 2035: tiếp tục xây dựng và triển khai các nhiệm vụ, mục tiêu đặt ra đến 2035.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Với tổng số vốn là hơn 580.000 tỷ đồng được huy động từ nhiều nguồn, Chương trình hướng đến mục tiêu tổng quát là chuẩn hóa, hiện đại hóa toàn diện hệ thống GDĐT; tạo bước chuyển căn bản, mạnh mẽ về chất lượng GDĐT; mở rộng cơ hội học tập cho mọi người dân, bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục, quyền được học tập suốt đời; đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, cho sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cần làm rõ chỉ tiêu và nguồn lực để bảo đảm tính khả thi của Chương trình

Thẩm tra nội dung của Tờ trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành với sự cần thiết đầu tư Chương trình, nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển và đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT, cũng như đáp ứng mục tiêu chung với hai vấn đề lớn. Tuy nhiên, đi vào các mục tiêu cụ thể, Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo cần nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng điều kiện để bảo đảm tính khả thi khi cân nhắc các chỉ tiêu 30% (đến năm 2030) và 100% (đến năm 2035) số cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học (bao gồm cơ sở vật chất và nguồn cung giáo viên giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh).

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đọc Báo cáo Thẩm tra

Cơ quan thẩm tra cũng lưu ý, mục tiêu về cơ sở vật chất đối với bậc giáo dục mầm non và giáo dục phổ thông nên được xác định theo tiêu chí đủ phòng học kiên cố hóa, đạt chuẩn theo quy định của Bộ và trang bị đầy đủ thiết bị dạy học tối thiểu. Đối với mục tiêu về người học, người dạy, cần có chỉ tiêu về số lượng người được cử đi đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học uy tín ở nước ngoài bằng ngân sách nhà nước.

Về dự kiến nguồn lực thực hiện Chương trình, cơ quan thẩm tra đề nghị ưu tiên đầu tư trọng tâm, trọng điểm nguồn vốn ngân sách nhà nước; bố trí vốn sát với mục tiêu và khả năng giải ngân để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả. Đối với ngân sách địa phương, cần làm rõ căn cứ xác định tỷ lệ và cơ cấu vốn đối ứng; đồng thời khuyến khích các địa phương có nguồn thu ngân sách cao chủ động bố trí đầu tư cho giáo dục.

Đối với vốn đối ứng của các trường đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tỷ lệ theo đề xuất của Chính phủ còn rất lớn và chưa hợp lý, cần làm rõ cơ sở đưa ra tỷ lệ này. Đối với các nguồn vốn hợp pháp khác, cần làm rõ căn cứ và tính khả thi trong việc xác định tổng nguồn vốn huy động, tăng cường huy động để giảm áp lực cho ngân sách nhà nước.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về quá trình tổ chức thực hiện Chương trình, cơ quan thẩm tra lưu ý cần cụ thể hóa nhiệm vụ hoàn thiện thể chế; đưa vào Chương trình xây dựng luật hằng năm để bảo đảm lộ trình, tiến độ; đồng thời thể chế hóa các cơ chế, chính sách nhằm tăng cường huy động nguồn lực xã hội.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề cũng đề xuất cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát Chương trình, đối chiếu với các Chương trình mục tiêu quốc gia đang triển khai và các Chương trình mục tiêu quốc gia dự kiến được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Kỳ họp thứ 10, nhằm bảo đảm không trùng lặp hoạt động, không chồng chéo nhiệm vụ; đồng thời rút kinh nghiệm trong thiết kế và triển khai Chương trình này. Cơ quan soạn thảo cần sớm chuẩn bị các văn bản hướng dẫn để bảo đảm chất lượng, kịp thời, tổ chức thực hiện hiệu lực, hiệu quả.