Định hướng giải pháp xóa mù chữ vùng dân tộc thiểu số

Quang cảnh hội thảo

Hội thảo nhằm thu thập ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà quản lí, nhà khoa học và đội ngũ giáo viên cơ sở về bộ công cụ khảo sát, phương án triển khai và định hướng nghiên cứu giải pháp thực hiện công tác xoá mù chữ, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục thường xuyên và xây dựng xã hội học tập tại các vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số.

Đặt cộng đồng làm trung tâm, hướng tới giải pháp bền vững

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX) Nguyễn Xuân Thủy nhấn mạnh, công tác xoá mù chữ ở vùng dân tộc thiểu số (DTTS) luôn được Đảng, Nhà nước xác định là một nhiệm vụ chiến lược, then chốt trong công cuộc xây dựng xã hội học tập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Theo Phó Cục trưởng Nguyễn Xuân Thủy, để đạt được kết quả bền vững, công tác XMC cần được tiếp cận đồng bộ, đặt cộng đồng làm trung tâm, tận dụng hiệu quả công nghệ và quan trọng hơn là xây dựng cơ chế chính sách đặc thù, ổn định.

Phó Cục trưởng Cục GDNN-GDTX Nguyễn Xuân Thủy phát biểu tại hội thảo

Trong năm 2025, Bộ GDĐT đã giao cho Cục GDNN-GDTX thực hiện hai nhiệm vụ trọng tâm: nghiên cứu, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp thực hiện công tác xoá mù chữ tại thôn/bản vùng đồng bào dân tộc thiểu số; nghiên cứu, xây dựng Bộ công cụ đánh giá tình trạng tái mù chữ nhằm nhận diện chính xác thực trạng, đo lường mức độ, từ đó đề xuất các giải pháp quản lí và can thiệp hiệu quả, bền vững.

Phó Cục trưởng Nguyễn Xuân Thủy cho biết, thời gian qua công tác xóa mù chữ đạt được nhiều kết quả tích cực, huy động được đông đảo người dân, nhất là phụ nữ và người cao tuổi, tham gia học tập. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như địa hình cách trở, đời sống khó khăn, rào cản ngôn ngữ – văn hoá và thiếu đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng chuyên sâu về phương pháp giáo dục người lớn.

Để khắc phục những hạn chế này, Cục GDNN-GDTX xác định việc xây dựng bộ dữ liệu và công cụ khảo sát chính xác, thống nhất trên toàn quốc là yêu cầu cấp thiết, làm cơ sở cho việc xây dựng chính sách phù hợp với đặc thù từng vùng, từng nhóm đối tượng.

Cùng với đó, công tác xoá mù chữ ở vùng dân tộc thiểu số là nhiệm vụ nhân văn và có ý nghĩa chiến lược. Nghiên cứu, đề xuất giải pháp xóa mù chữ tại thôn/bản là hướng đi đột phá, giúp người dân không chỉ biết chữ mà còn duy trì môi trường học tập bền vững, hướng tới mục tiêu ‘không để ai bị bỏ lại phía sau’.

Đại biểu dự hội thảo

Hội thảo tập trung vào 3 nội dung chính. Đó là Bộ công cụ khảo sát gồm 6 phiếu điều tra dành cho UBND xã, giáo viên, học viên, lãnh đạo Sở GDĐT, người có uy tín và Trung tâm học tập cộng đồng.

Phương án khảo sát được triển khai trực tiếp tại 4 tỉnh đại diện vùng miền và trực tuyến tại 34 tỉnh/thành còn lại.

Định hướng nghiên cứu và giải pháp chính sách, trong đó nhấn mạnh việc tăng phụ cấp cho giáo viên, củng cố vai trò Trung tâm học tập cộng đồng, phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia về xóa mù chữ và ứng dụng công nghệ số trong dạy học cho người dân vùng sâu, vùng xa.

Đề xuất nhiều giải pháp thực tiễn

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý đối với Bộ công cụ khảo sát, phương án triển khai và định hướng nghiên cứu, đề xuất giải pháp thực hiện công tác xoá mù chữ tại vùng dân tộc thiểu số.

 Ông Nguyễn Hồng Sơn, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam, trao đổi tại hội thảo

Nhiều ý kiến thống nhất đánh giá Bộ công cụ khảo sát cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện về nội dung câu hỏi và đối tượng khảo sát, bảo đảm phù hợp với đặc thù từng vùng, từng nhóm dân cư.

Về phương án khảo sát, các đại biểu đề xuất mở rộng phạm vi thực địa, tăng cường phỏng vấn trực tiếp giáo viên, cán bộ, người học ở các xã, thôn, bản; đồng thời kết hợp khảo sát trực tuyến nhằm bảo đảm tính toàn diện và tiết kiệm nguồn lực.

Đối với định hướng nghiên cứu, nhiều đại biểu nhấn mạnh việc nghiên cứu và nhân rộng các mô hình hiệu quả đang triển khai tại địa phương, như mô hình phối hợp giữa ngành giáo dục với bộ đội biên phòng, hội phụ nữ, trung tâm học tập cộng đồng; các lớp học gắn với sinh kế, hoặc hình thức kèm cặp học tập tại hộ gia đình.

Bà Bế Hồng Hạnh, Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Giáo dục không chính quy, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, trao đổi tại hội thảo

Đồng thời, đề xuất tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa của việc học chữ; phát huy vai trò người có uy tín, chức sắc tôn giáo trong vận động cộng đồng tham gia học tập.

Các ý kiến đóng góp tại hội thảo sẽ được Cục GDNN-GDTX tổng hợp, tiếp thu và hoàn thiện bộ công cụ, phương án khảo sát cũng như định hướng nghiên cứu, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xóa mù chữ vùng dân tộc thiểu số, hướng tới xây dựng xã hội học tập bền vững cho mọi người, mọi nơi.