Hội thảo góp ý xây dựng chính sách học bổng các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược

Hội thảo do Thứ trưởng Bộ GDĐT Lê Tấn Dũng chủ trì, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ, cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên từ các cơ sở giáo dục đại học trên cả nước.

Chính sách thiết thực, định hướng chiến lược phát triển nhân lực

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Lê Tấn Dũng nhấn mạnh, việc xây dựng chính sách học bổng lần này được triển khai theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cũng như Nghị quyết số 71/NQ-CP ngày 1/4/2025 của Chính phủ về cập nhật Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

Thứ trưởng Lê Tấn Dũng phát biểu tại Hội thảo

Theo đó, Bộ GDĐT được giao chủ trì xây dựng Nghị định nhằm thu hút và hỗ trợ người học có năng lực theo học các ngành mũi nhọn, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Ngô Văn Thịnh – Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính, đại diện Ban soạn thảo – trình bày các nội dung chính của Dự thảo Nghị định, bao gồm cơ sở pháp lý, nguyên tắc xây dựng chính sách, và các điều khoản cụ thể về học bổng, hỗ trợ sinh hoạt phí. Dự thảo gồm 4 chương, 17 điều, quy định rõ đối tượng, tiêu chí, mức hỗ trợ, quy trình xét cấp và nguồn kinh phí thực hiện.

Đối tượng áp dụng bao gồm sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh theo học các ngành khoa học cơ bản (Toán, Lý, Hóa, Sinh học, Khoa học máy tính…), kỹ thuật then chốt (Công nghệ thông tin, Điện – Điện tử, Cơ khí, Vật liệu mới…) và công nghệ chiến lược (Công nghệ sinh học, Công nghệ Nano, Năng lượng tái tạo…).

Ông Ngô Văn Thịnh, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính trình bày nội dung chính của dự thảo Nghị định

Mức học bổng được đề xuất cấp theo kết quả học tập: 100% học phí cho loại xuất sắc, 70% cho loại giỏi và 50% cho loại khá. Ngoài ra, người học sẽ nhận hỗ trợ sinh hoạt phí 3,63 triệu đồng/tháng, tối đa 10 tháng/năm học. Chính sách ưu tiên các đối tượng khó khăn, sinh viên dân tộc thiểu số và người học ở vùng đặc biệt khó khăn.

Thực tiễn đào tạo và góc nhìn chuyên gia

Hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp từ các chuyên gia, nhà khoa học và đại diện cơ sở giáo dục đại học về các giải pháp cải thiện và hoàn thiện chính sách học bổng, nhằm nâng cao hiệu quả thu hút nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực chiến lược.

PGS.TS Dương Ngọc Khánh – Phó Trưởng Ban đào tạo, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội – cho biết, nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong các ngành STEM ngày càng lớn trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số. Tuy nhiên, chính sách học bổng hiện nay còn thiếu đồng bộ, mức hỗ trợ thấp, đặc biệt ở bậc sau đại học.

PGS.TS Dương Ngọc Khánh trình bày tham luận

Ông Khánh nêu rõ: dù đã có các chính sách miễn giảm học phí, trợ cấp xã hội, nhưng vẫn chưa có chính sách học bổng mang tính định hướng phát triển nhân tài. Việc phân bổ học bổng chưa ưu tiên các ngành khoa học – kỹ thuật, trong khi phần lớn học viên sau đại học phải tự chi trả chi phí học tập.

Theo ông, cần thiết lập cơ chế học bổng minh bạch, linh hoạt, công bằng; đồng thời phát huy vai trò chủ động của cơ sở đào tạo và xã hội hóa nguồn lực tài chính. Bài tham luận đề xuất ban hành chính sách học bổng quốc gia có định hướng rõ ràng và cơ chế tín dụng đào tạo phù hợp.

Từ Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, TS Trần Thanh Thưởng – Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên – chia sẻ kinh nghiệm triển khai chính sách học bổng trong thực tế. Năm 2024, trường có hơn 60 tỷ đồng quỹ học bổng, triển khai nhiều loại học bổng như khuyến tài, học bổng cho nữ sinh kỹ thuật, sinh viên vùng sâu vùng xa… giúp tăng tỉ lệ nữ sinh và người học khó khăn theo đuổi ngành STEM.

TS Trần Thanh Thưởng trình bày tham luận

Theo ông Thưởng, học bổng không chỉ là hỗ trợ tài chính mà còn là công cụ thúc đẩy học tập, thu hẹp khoảng cách vùng miền, góp phần bình đẳng giới trong giáo dục kỹ thuật. Ông đề xuất nhân rộng mô hình kết hợp học bổng với mentoring và cam kết sau tốt nghiệp để tạo đội ngũ nhân lực chất lượng, gắn bó lâu dài với ngành.

TS Trịnh Thanh Đèo – Trưởng phòng Khảo thí và Đảm bảo chất lượng, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQG TP.HCM) – trình bày cụ thể về vai trò các bên liên quan và trách nhiệm người học trong sử dụng học bổng hiệu quả. Ông đề xuất mở rộng chính sách cho bậc sau đại học, hỗ trợ toàn diện sinh hoạt phí, cập nhật danh mục ngành ưu tiên, tăng quyền tự chủ cho các trường và đẩy mạnh hợp tác công – tư trong triển khai học bổng.

Từng bước cụ thể hóa chính sách thu hút nhân tài

Phát biểu kết luận hội thảo, Thứ trưởng Lê Tấn Dũng nhấn mạnh: Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến chính sách đãi ngộ người tài, song vấn đề mấu chốt là cụ thể hóa chính sách vào thực tiễn một cách hiệu quả. Thứ trưởng dẫn chứng, trong số 53 triệu người trong độ tuổi lao động, chỉ hơn 27% có bằng cấp, chứng chỉ – cho thấy nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế.

Thứ trưởng Lê Tấn Dũng trao đổi, tiếp thu góp ý tại hội thảo

Theo Thứ trưởng, một số quy định với người học sau đại học còn chưa rõ ràng; trong khi nguồn lực cho khoa học công nghệ còn phân tán, thiếu trọng điểm. Đây là những điểm cần điều chỉnh trong Dự thảo Nghị định để đảm bảo phù hợp và khả thi.

Chính sách học bổng mới sẽ không thay thế, không làm thay đổi các chính sách hiện hành tại cơ sở đào tạo, mà là sự bổ sung quan trọng, nhằm thu hút người học theo đuổi các lĩnh vực chiến lược quốc gia.

Kết thúc hội thảo, Thứ trưởng Lê Tấn Dũng ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến đóng góp, đồng thời cam kết Bộ GDĐT sẽ tiếp thu đầy đủ để hoàn thiện Dự thảo Nghị định, bảo đảm đồng bộ, phù hợp với chiến lược phát triển nhân lực trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức.