Kết quả thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới

Theo báo cáo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, từ dữ liệu tổng hợp trên phạm vi cả nước cho thấy, số lượng trường học đạt chuẩn cơ sở vật chất ở các cấp học mầm non, tiểu học và trung học cơ sở ngày càng tăng. Cùng với đó, tỉ lệ phổ cập giáo dục, tỉ lệ biết chữ trong các nhóm tuổi từ 15 đến 35 và 15 đến 60 tuổi đều có xu hướng cải thiện tích cực, phản ánh rõ nỗ lực của toàn ngành trong việc thu hẹp khoảng cách giữa thành thị và nông thôn.

Hoàn thiện cơ sở vật chất trường học, hướng tới chuẩn hóa đồng bộ

Một trong những mục tiêu trọng tâm của chương trình là tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất giáo dục ở cả cấp xã và cấp huyện, bảo đảm các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên đạt chuẩn theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Đến nay, 87,5% số xã trong cả nước đã đạt chuẩn tiêu chí số 5 về trường học theo Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới. Tuy chưa đạt mục tiêu của cả giai đoạn, song đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự ưu tiên của các địa phương trong đầu tư cơ sở hạ tầng giáo dục. Đối với tiêu chí xã nông thôn mới nâng cao có 38,2% số xã đạt chuẩn về giáo dục, cho thấy xu hướng chuyển biến tích cực dù vẫn còn dư địa để cải thiện.

Ở cấp huyện, tỉ lệ đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục đạt 50,5%, trong đó 20,3% số huyện đã hoàn thành tiêu chí này ở mức nông thôn mới nâng cao. Những kết quả trên cho thấy công tác chuẩn hóa cơ sở vật chất trường học tuy còn khó khăn về nguồn lực, nhưng đang đi đúng hướng và đạt nhiều tiến bộ so với giai đoạn trước.

Phong trào thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” trong giai đoạn 2021 – 2025 đã được triển khai sâu rộng và bài bản trong toàn ngành Giáo dục, thể hiện sự thống nhất cao từ Trung ương đến địa phương. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo quyết liệt thông qua hệ thống văn bản hướng dẫn, kế hoạch hành động cụ thể gửi tới các Sở Giáo dục và Đào tạo cũng như các cơ sở đào tạo trực thuộc. Các công văn chỉ đạo được ban hành kịp thời; các chỉ đạo lồng ghép phong trào với nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục, xây dựng trường đạt chuẩn quốc gia, cải thiện môi trường học đường xanh - sạch - đẹp - an toàn.

100% Sở GDĐT các tỉnh, thành phố đã chủ động xây dựng kế hoạch thực hiện phong trào thi đua giai đoạn 2021 - 2025. Trong đó, gần 90% Sở đã tích hợp các tiêu chí xây dựng nông thôn mới vào kế hoạch năm học, thể hiện sự cam kết rõ ràng trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Phong trào cũng đóng góp tích cực vào việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Theo thống kê, tỷ lệ học sinh học 2 buổi/ngày ở các vùng nông thôn tăng trung bình 12% so với năm 2020; số trường mầm non có bếp ăn bán trú đạt gần 85%, cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong việc đáp ứng các tiêu chí trường chuẩn quốc gia và cải thiện môi trường học tập.

Phong trào giai đoạn 2021-2025 đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong lĩnh vực giáo dục, đặc biệt ở hai nội dung chính: cải thiện hạ tầng cơ sở vật chất trường học và nâng cao chất lượng giáo dục. Dữ liệu từ các vùng trên cả nước cho thấy sự gia tăng đáng kể về số lượng trường học đạt tiêu chuẩn cơ sở vật chất ở các cấp mầm non, tiểu học, và trung học cơ sở, phổ cập giáo dục, cùng với tỷ lệ biết chữ ở nhóm tuổi 15-60 và 15-35 tăng dần qua các năm

Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở nông thôn

Song song với việc đầu tư hạ tầng, ngành giáo dục tập trung củng cố và nâng cao chất lượng dạy học, bảo đảm duy trì phổ cập ở các cấp học. Các địa phương đã chú trọng thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, phổ cập tiểu học và trung học cơ sở, đồng thời duy trì chất lượng xóa mù chữ mức độ 1 và mở rộng tỉ lệ biết chữ mức độ 2 cho người dân trong độ tuổi lao động. Nhờ sự nỗ lực của các cấp, các ngành, 95,6% số xã hiện đã đạt chuẩn tiêu chí số 14 về giáo dục và đào tạo trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới – vượt chỉ tiêu của giai đoạn 2021–2025.

Đáng chú ý, 70,8% số xã đạt chuẩn tiêu chí số 5 về giáo dục trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao, phản ánh rõ xu hướng tiến bộ trong phát triển giáo dục nông thôn. Những con số này không chỉ khẳng định nỗ lực của các địa phương mà còn cho thấy hiệu quả của việc lồng ghép các chương trình, đề án trong lĩnh vực giáo dục, góp phần bảo đảm công bằng trong cơ hội học tập và thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực ở khu vực nông thôn.

Công tác phổ cập giáo dục tiểu học và trung học cơ sở tiếp tục được các địa phương quan tâm nhằm củng cố, duy trì đạt chuẩn phổ cập giáo dục và từng bước phấn đấu đạt chuẩn mức độ cao hơn để nâng cao chất lượng giáo dục; tạo điều kiện thuận lợi để huy động tối đa trẻ em trong độ tuổi vào học tiểu học tại địa bàn, nhất là trẻ em có hoàn cảnh khó khăn và trẻ em khuyết tật được đi học và hoàn thành chương trình tiểu học.

Năm học 2024 - 2025, tỉ lệ huy động học sinh đi học đúng độ tuổi cấp tiểu học đạt 99,7%; tỉ lệ huy động học sinh hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học và trung học cơ sở đạt 98,23%.

100% đơn vị cấp xã tại các tỉnh vùng miền núi phía bắc, Tây Nguyên đều được công nhận đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non trẻ 5 tuổi. Tỉ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp đạt từ 98% trở lên, tỉ lệ trẻ em 5 tuổi được học 2 buổi/ngày đạt 97,7%; tỉ lệ trẻ em 5 tuổi được tổ chức ăn bán trú đạt 95,1%.

Với nhiều giải pháp đồng bộ từ công tác tuyên truyền, phối hợp giữa các đơn vị, các ngành để huy động mọi nguồn lực đảm bảo, tuyển dụng đội ngũ, bố trí nguồn lực tài chính; thực hiện các chính sách của trẻ em và đội ngũ theo quy định của Chính phủ như hỗ trợ ăn trưa cho trẻ em mẫu giáo, hỗ trợ giáo viên dạy tăng cường tiếng Việt và lớp ghép… qua đó đã tạo mọi điều kiện để duy trì, nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục mầm non trẻ 5 tuổi, duy trì và nâng cao chất lượng chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi sẵn sàng vào học lớp 1. Những thành tựu này không chỉ cải thiện tỉ lệ nhập học mà còn góp phần xây dựng nền tảng giáo dục vững chắc cho thế hệ trẻ ở các khu vực khó khăn.

Nhiều địa phương đã tích cực chỉ đạo Ban chỉ đạo phổ cập giáo dục – xóa mù chữ các xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, huy động, vận động người chưa biết đọc, biết viết, người chưa đạt chuẩn biết chữ tham gia học các lớp xóa mù chữ.

Gắn đào tạo nghề với nhu cầu thực tiễn, thúc đẩy khởi nghiệp nông thôn

Bên cạnh giáo dục phổ thông, nội dung đào tạo nghề và phát triển nguồn nhân lực nông thôn tiếp tục được chú trọng, gắn chặt với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Các hoạt động đào tạo nghề cho lao động nông thôn được triển khai rộng khắp, kết hợp giữa nguồn kinh phí của chương trình và các chương trình mục tiêu quốc gia khác.

Theo báo cáo của 35 bộ, ngành và địa phương, trong giai đoạn 2021–2025, gần 250 nghìn lao động nông thôn đã được hỗ trợ đào tạo nghề từ nguồn kinh phí của Chương trình, cùng với gần 49 nghìn lao động được đào tạo từ các nguồn lồng ghép khác. Song song đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã xây dựng 1.211 bộ chương trình, giáo trình đào tạo trình độ sơ cấp và dưới 3 tháng, đồng thời hoàn thiện 76 bộ chuẩn về giáo dục nghề nghiệp.

Công tác bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp cũng được quan tâm, với hơn 4.000 lượt người được tập huấn, nâng cao năng lực giảng dạy và quản lý. Những hoạt động này đã góp phần thúc đẩy phong trào khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo ở khu vực nông thôn, tạo thêm việc làm và sinh kế bền vững cho người dân. 

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo tỉ lệ học sinh tốt nghiệp trung học cơ sở tiếp tục học lên trung học phổ thông hoặc các chương trình giáo dục tương đương đạt trên 85% ở hầu hết các tỉnh, nhờ vào các chính sách khuyến khích học tập như miễn giảm học phí, cung cấp học bổng và xây dựng các trường trung học phổ thông nội trú. Ngoài ra, các chương trình giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng cũng được triển khai mạnh mẽ, tạo cơ hội cho học sinh không tiếp tục học trung học phổ thông vẫn có thể phát triển bản thân.

Sau hơn 4 năm triển khai, một số tiêu chí về cơ sở vật chất cấp xã, cấp huyện vẫn chưa đạt yêu cầu, cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ hơn trong thời gian tới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, nhằm hoàn thành các chỉ tiêu còn lại của giai đoạn 2021–2025. Mục tiêu lâu dài là phát triển giáo dục toàn diện, bền vững, đóng góp tích cực vào tiến trình xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu trên phạm vi toàn quốc.