Mô hình quản lý hiệu quả hệ thống trung tâm ngoại ngữ tin học

Thực trạng về giáo dục Quảng Ninh

Toàn tỉnh hiện có 658 đơn vị trường học từ mầm non đến đại học, trong đó: 214 trường mầm non, 180 trường tiểu học, 188 trường THCS, 58 trường THPT. Hệ thống giáo dục ngoài công lập hiện có 39 trường (mầm non: 17, tiểu học: 01, THPT: 21), 01 trường quốc tế Việt Nam Singapore, 01 Trung tâm Hướng nghiệp và Giáo dục thường xuyên tỉnh (HN&GDTX), 13 trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên (GDNN-GDTX), 06 cơ sở giáo dục thường xuyên thuộc các trường đại học, cao đẳng; có 52 trung tâm ngoại ngữ, tin học tư thục và 18 cơ sở thuộc các trung tâm ngoại ngữ tư thục, 24 trung tâm ngoại ngữ, tin học trong các trường cao đẳng, đại học, Trường đào tạo cán bộ chính trị Nguyễn Văn Cừ, cơ sở ngoại ngữ trong trung tâm GDTX; 11 trung tâm kĩ năng sống (KNS), 10 Công ty hoạt động tư vấn du học. Mỗi xã phường có 01 trung tâm học tập cộng đồng (HTCĐ), đảm bảo 186 trung tâm HTCĐ, chiếm 100%,...

Với 76 trung tâm dạy ngoại ngữ, giảng dạy chủ yếu tiếng Anh, có 20 trung tâm ngoại ngữ tư thục triển khai việc dạy tiếng Anh có sự tham gia của người nước ngoài, còn có các ngôn ngữ: tiếng Trung Quốc; tiếng Nhật; tiếng Hàn Quốc.

Hội nghị tập huấn chuyên môn nghiệp vụ các trung tâm ngoại ngữ, cơ sở giáo dục

Hệ thống giáo dục đào tạo, đặc biệt là GDTX được phát triển tăng mạnh cả về quy mô, số lượng và loại hình phù hợp với Quy hoạch phát triển GDĐT tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 theo Quyết định số 2099/QĐ-UBND ngày 23/7/2015.

Đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên cơ bản đáp ứng về số lượng và chuẩn hoá về chuyên môn, nghiệp vụ. Số học viên GDTX tăng dần, số học viên học ngoại ngữ tăng mạnh. Phát triển mạnh mạng lưới GDTX, phát huy hiệu quả hoạt động của các trung tâm/cơ sở GDTX cùng với giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Duy trì, phát huy hiệu quả của trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện, trung tâm HTCĐ, phát triển các cơ sở GDTX trong trường học.

Bám sát 09 nhiệm vụ và 05 giải pháp, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, Bộ GDĐT, cùng với sự nỗ lực của toàn ngành với nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn đã khẳng định sự phát triển bền vững của giáo dục và đào tạo tỉnh nhà cả về chất lượng và quy mô, giữa giáo dục đại trà và chất lượng mũi nhọn, sự phát triển của giáo dục giữa các vùng miền, giáo dục chính quy và giáo dục phi chính quy, giáo dục đạo đức, lối sống, kĩ năng mềm cho học sinh, sinh viên song song với dạy kiến thức, bên cạch đó còn tham mưu cho tỉnh ban hành các chính sách đặc thù cho nhà giáo, cán bộ quản lí, cho học sinh từ mầm non đến sinh viên đại học,... Mảng nổi bật điển hình tăng cường đổi mới công tác quản lí dạy học ngoại ngữ hiệu quả thông qua hoạt động của các trung tâm ngoại ngữ thuộc GDTX, tăng cường nguồn lực, tối ưu hóa nguồn lực của tư nhân đẩy nhanh giải pháp phát triển ngôn ngữ cho giáo viên và học sinh, tăng cường giải pháp quản lí hoạt động giảng dạy ngoại ngữ có yếu tố nước ngoài trong thời kì hội nhập.  

Một số kết quả cụ thể

Thủ tục thành lập các trung tâm, cấp phép hoạt động qua trung tâm hành chính công, giải quyết nhanh, gọn, đáp ứng nhu cầu. Tốc độ phát triển quy mô tăng nhanh, so với năm trước tăng   15 trung tâm và tăng 10 cơ sở (cơ quan quản lý nhà nước hướng dẫn và tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính của Doanh nghiệp thành lập trung tâm). Quy trình hướng dẫn thủ tục hành chính công tại trung tâm HCC (01 cửa) đảm bảo tính minh bạch. gọn nhẹ, tiện lợi, cắt giảm 2/3 thời gian thẩm định, trả kết quả theo quy định.

Tham mưu với UBND tỉnh để ban hành các văn bản đảm bảo tính hiệu lực, hiệu quả trong quản lí các hoạt động về giáo dục, cấp phép, thành lập và quản lí hoạt động dạy học ngoại ngữ trong toàn tỉnh.

Ban hành các hướng dẫn, kịp thời, tích hợp các nội dung chỉ đạo, quản lí, giám sát, chuyên môn, cách thức, quy trình, quy trách nhiệm, phối hợp chặt chẽ các ngành để thực hiện hiệu quả như: Công văn số 55/SGDĐT-GDCN&GDTX ngày 07/01/2016 về hướng dẫn quản lý hoạt động giảng dạy ngoại ngữ của người nước ngoài tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh, từ năm học 2015-2016; công văn số 2900/SGDĐT-GDCNGDTX ngày 11/11/2016 về việc hướng dẫn triển khai hồ sơ sổ sách tại các trung tâm ngoại ngữ, tin học; công văn số 852/SGDĐT-GDCNGDTX ngày 12/4/2017; công văn số 1219 SGDĐT-GDCNGDTX ngày 23/5/2017 về nội dung kết luận kiểm tra đoàn liên ngành.

Tổ chức thực hiện hoạt động đào tạo, bồi dưỡng theo đúng hướng dẫn. Tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy phù hợp đối tượng, tăng cường tập huấn, hướng dẫn chuyên môn: 03 đợt/năm, tổ chức các đoàn liên ngành , địa phương giải quyết kịp thời tháo gỡ các khó khăn cho doanh nghiệp có trung tâm ngoại ngữ, tin học, kĩ năng sống, tư vấn du học và các doanh nghiệp hoạt động lĩnh vực ngành nghề kinh doanh có điều kiện về giáo dục; tăng cường hình thức tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hỗ trợ đổi mới phương giảng dạy.

Lớp học tiếng Anh tại trung tâm E-connect Quảng Ninh.

Thực hiện hiệu quả đề án tăng cường kĩ năng nghe nói tiếng Anh, làm quen tiếng Anh có sự tham gia của người nước ngoài, tổ chức chương trình học theo hướng thiết thực, hiệu quả, đảm bảo chất lượng, chú trọng tăng cường kĩ năng nghe và kĩ năng nói, không tổ chức dạy lại chương trình chính khóa. Dạy có yếu tố nước ngoài đi vào cuộc sống (học viên tự nguyện và chất lượng cơ bản đảm bảo). Người học tham gia một cách tự nguyện, là nhu cầu thiết yếu, gắn bó hữu cơ với đổi mới giáo dục phổ thông.

Tăng cường hoạt động học tập và trao đổi kinh nghiệm quản lý, đào tạo, giảng dạy và hoạt động phối hợp giữa các Trung tâm ngoại ngữ, tin học. Kiện toàn công tác quản lí tại các trung tâm ngoại ngữ, đảm bảo yêu cầu về hồ sơ, sổ sách; thực hiện tốt công tác cập nhật, lưu trữ, bảo quản hồ sơ; tăng cường quản lí nhân sự, tài chính, chuyên môn.

Tuyển chọn và đánh giá giáo viên theo kỳ học, theo năm học; lập kế hoạch công tác tập huấn, bồi dưỡng giáo viên định kỳ. Tăng cường công tác thăm lớp, dự giờ học hỏi, rút kinh nghiệm trong trung tâm và các cơ sở giáo dục khác,… Tổ chức tốt các hoạt động giáo dục ngoại khóa cho giáo viên và học viên, đảm bảo an toàn, phù hợp với chức năng nhiệm vụ của trung tâm. Huy động mọi nguồn lực để đầu tư thêm cơ sở vật chất, trang thiết bị cho hoạt động đào tạo, bồi dưỡng của trung tâm.

Tham mưu xây dựng trung tâm khảo thí ủy quyền của Đại học Cambridge tại Quảng Ninh cho tỉnh và các vùng lân cận (đã được Bộ GDĐT giới thiệu và Bộ GDĐT, Hội đồng Khảo thí tiếng Anh Đại học Cambridge đã làm việc với Sở GDĐT).

Bài học kinh nghiệm

Thứ nhất, từ đặc điểm địa chính trị kinh tế, Quảng Ninh quyết liệt triển khai các dự án lớn về hạ tầng giao thông, trong một thời gian ngắn Quảng Ninh đã đổi thay mạnh mẽ với những tuyến đường cao tốc hiện đại và đồng bộ, một cảng hàng không quy mô hiện hữu, một cảng biển hấp dẫn và thuận lợi, đang từng bước đưa Quảng Ninh vươn ra kết nối với quốc tế. Điều này hứa hẹn đem lại nhiều cơ hội phát triển mới cho Quảng Ninh, góp phần hiện thực hóa ý tưởng xây dựng Quảng Ninh trở thành một động lực tăng trưởng, cửa ngõ giao thông quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Quảng Ninh có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao so với cả nước, định hướng của tỉnh trong phát triển du lịch và trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Thứ hai, từ tầm nhìn của tỉnh: (1)Trong cải cách thủ tục hành chính (2) Lãnh đạo Tỉnh đã quan tâm đầu tư để bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tiếng Anh và phát triển kĩ năng chuyên môn giáo viên của ngành trong nước và ngoài nước, qua đánh giá nhiều năm thì trình độ ngoại ngữ của tỉnh giáo viên, học sinh tỉnh Quảng Ninh chưa đứng trong tốp đầu của cả nước (có miền núi, hải đảo, dân tộc,..), để có bước đột phá, nhảy vọt trong dạy và học để nhanh chóng hội nhập kinh tế quốc tế, tỉnh đã lựa chọn ngoại ngữ là đòn bẩy để giáo dục vươn xa và xứng tầm với phát triển kinh tế của tỉnh.

Thứ ba, Lãnh đạo Sở GDĐT đã lựa chọn phát triển song song giữa giáo dục chính quy và giáo dục phi chính quy, vai trò tham mưu của phòng chuyên môn giữ mối quan hệ hữu cơ, tính liên thông trong giáo dục chính quy và giáo dục phi chính quy để các cấp ủy Đảng, chính quyền và toàn xã hội đồng thuận với các giải pháp của ngành GDĐT về mục đích, ý nghĩa, vai trò, lợi ích và tầm quan trọng của việc xây dựng Xã hội học tập, học tập suốt đời. Gắn chặt giữa xây dựng XHHT với việc thực hiện quy hoạch, đề án, chương trình phát triển KT-XH của tỉnh; chỉ thị số 05 - CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị “về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; chương trình hành động số 26-CTr/TU ngày 05/3/2014 của Tỉnh ủy Quảng Ninh về thực hiện Nghị quyết số 29 của Hội nghị TW8  (khóa XI) “về đổi mới căn bản, toàn diện GDĐT đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế”.

Thứ tư, Sở GDĐT đã cụ thể hóa chỉ đạo của Bộ GDĐT, đề ra các giải pháp phù hợp để triển khai các nội dung về GDTX, (1) Xác định vị trí của trung tâm ngoại ngữ trong giáo dục thường xuyên và vị trí của GDTX trong hệ thống giáo dục quốc dân; (2) đội ngũ làm GDTX từ sở GD&ĐT đến các phòng GD ĐT và các trung tâm đều thấm nhuần chủ trương của tỉnh đi tắt, đón đầu, lấy ngoại ngữ là đòn bẩy; (3) Lãnh đạo Sở GDĐT nhạy bén, có nhiều cách làm đột phá, thống nhất, bàn bạc, giao ban hàng tuần; (4) phòng GDCN&GDTX tham mưu đầy đủ, chuyên nghiệp, để làm tốt cùng lúc nhiều nhiệm vụ: (1) Xây dựng xã hội học tập; (2) Xóa mù chữ; (3) Phát triển đào tạo từ xa (4) Hoạt động của trung tâm HN&GDTX, trung tâm GDNN-GDTX cấp huyện (5) Hoạt động của trung tâm HTCĐ (6) Bồi dưỡng thường xuyên giáo viên; (7) Tổ chức và quản lý hoạt động giáo dục KNS; (8) Đổi mới hoạt động của thư viện trường học, xây dựng tủ sách lớp học, hưởng ứng Tuần lễ hoạc tập suốt đời: phát triển văn hóa đọc trong kỉ nguyên số; (9) Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong quản lý dạy, học và bồi dưỡng giáo viên; (10) Quản lí hoạt động có yếu tố nước ngoài, tư vấn du học, hội nghị, hội thảo; (11) Tuyển sinh, dạy và học quản lí học viên GDTX; tuyển sinh đại học, cao đẳng ngành sư phạm, (12) Hợp tác quốc tế... coi trung tâm ngoại ngữ là cấu phần không thể tách dời trong hệ thống giáo dục thường xuyên. Đặt trong vị trí chiến lược để phát triển giáo dục, một trong những giải pháp căn cơ để thực hiện chủ trương của lãnh đạo tỉnh trong phát triển kĩ năng nghe nói, giao tiếp với nước ngoài trong phát triển tiềm năng du lịch của địa phương.

Đề xuất giải pháp

Hiểu đúng bản chất của mô hình giáo dục thường xuyên, nhận diện được vai trò vị trí GDTX trong hệ thống giáo dục quốc dân, vai trò để xây dựng một xã hội học tập và môi trường học tập phong phú đa dạng, cần phải có sự thống nhất từ Bộ ngành, trung ương về chủ trương liên thông giáo dục thường xuyên với giáo dục chính quy.

Công bố công khai trên Website của Bộ, Sở về các chất lượng, địa chỉ, mô hình hoạt động của các trung tâm. Cần có tiêu chí đánh giá chất lượng của trung tâm thống nhất bộ tiêu chí chung, có công cụ đánh giá các trung tâm ngoại ngữ (các cơ sở giáo dục có kiểm định chất lượng).

Có hiệp hội các trung tâm ngoại ngữ (đa dạng mô hình hoạt động). Tổ chức chia sẻ các kinh nghiệm quản lí trung tâm ngoại ngữ của thế giới để các đơn vị học tập áp dụng vào Việt Nam. 

Tăng cường tập huấn đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên theo chỉ đạo chung của Bộ.