Thúc đẩy phát triển giáo dục nghề nghiệp tại tỉnh Vĩnh Long

Giai đoạn 2021–2025, tỉnh đã đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với việc làm, tạo chuyển biến rõ rệt trong chất lượng lao động, thúc đẩy tăng thu nhập và hình thành nhiều mô hình sinh kế bền vững ở khu vực nông thôn.

Đào tạo nghề theo nhu cầu thực tế địa phương

Thực hiện Nghị định số 27/2022/NĐ-CP của Chính phủ và chỉ đạo của Bộ GDĐT, Vĩnh Long đã tăng cường công tác quản lí, xây dựng cơ chế và triển khai chính sách hỗ trợ đào tạo nghề.

Trong những năm qua, giáo dục nghề nghiệp được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, gắn với phát triển kinh tế – xã hội, chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần trực tiếp xây dựng nông thôn mới nâng cao và kiểu mẫu.

Trong giai đoạn 2021–2025, tỉnh ban hành 37 văn bản liên quan đến đào tạo nghề cho lao động nông thôn, tạo hành lang pháp lí đồng bộ để các chương trình được thực hiện hiệu quả và bám sát nhu cầu thị trường lao động.

Công tác tuyên truyền, hướng nghiệp được đẩy mạnh và triển khai đồng bộ. Tỉnh đã tổ chức 03 ngày hội việc làm cấp tỉnh, 09 ngày hội việc làm cấp huyện; 51 phiên giao dịch; 168 hội thảo; phát hành trên 70.000 tờ rơi và nhiều tài liệu truyền thông. Cơ quan báo chí, Đài Phát thanh – Truyền hình tỉnh thường xuyên đưa tin, xây dựng chuyên mục về việc làm và đào tạo nghề.

Tổng số lao động, học sinh, sinh viên tham gia các hoạt động này đạt hơn 56.000 lượt người, góp phần nâng cao nhận thức về học nghề gắn với việc làm. Đồng thời tỉnh phối hợp với VTV Cần Thơ, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh, cơ quan báo chí thường xuyên đưa tin bài, phóng sự, chuyên đề đào tạo nghề gắn với việc làm, công tác GDNN trên địa bàn tỉnh, với nội dung về các chính sách hỗ trợ học nghề, tạo việc làm và đào tạo gắn với việc làm trung bình phát sóng 02 lượt trên tháng.

Ngoài ra, công tác tuyên truyền còn được phát sóng trên đài truyền thanh huyện và các trạm phát thanh của xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh. Các hoạt động này đã giúp người dân nhận thức rõ hơn vai trò của học nghề, đồng thời tạo cầu nối hiệu quả giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người lao động.

Cùng với đó, tỉnh đã mở 1.585 lớp đào tạo nghề, hỗ trợ 36.712 lao động nông thôn, đạt 60,35% kế hoạch. Tỉ lệ lao động có việc làm sau đào tạo đạt 82,5%, khẳng định hiệu quả thực chất của việc tổ chức đào tạo theo nhu cầu xã hội. Các nhóm yếu thế, người nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, phụ nữ mất việc làm đều được ưu tiên tiếp cận chương trình, bao gồm: hộ nghèo, cận nghèo, người có công với cách mạng, phụ nữ mất việc làm, người dân tộc thiểu số và người khuyết tật.

Đa dạng nghề đào tạo như nông nghiệp (trồng cây ăn trái, VAC, chăn nuôi bò, dê, gia cầm, thủy sản, nuôi tôm càng xanh, nuôi tôm thẻ, trồng cây có múi, nhân giống cây ăn trái, kĩ thuật trồng và chăm sóc dừa) và phi nông nghiệp (may công nghiệp, điện dân dụng, xây dựng dân dụng, du lịch cộng đồng, nghiệp vụ nhà hàng, kĩ thuật chế biến món ăn, kĩ thuật gia công lưới an toàn).

Tổng kinh phí hỗ trợ đào tạo nghề giai đoạn 2021–2025 đạt 60.839 triệu đồng. Trong đó, nguồn Trung ương hỗ trợ 39.598 triệu đồng, ngân sách địa phương bố trí 21.241 triệu đồng. Hơn 70.000 lượt lao động được tiếp cận vốn vay ưu đãi từ Quỹ quốc gia về việc làm để khởi nghiệp hoặc mở rộng sản xuất, bảo đảm tính bền vững của các mô hình sinh kế sau đào tạo.

Bên cạnh kết quả tích cực, công tác giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021–2025 vẫn gặp một số hạn chế. Một số địa phương chưa chú trọng điều tra nhu cầu học nghề, dẫn đến công tác tuyên truyền chưa hiệu quả; người dân chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của đào tạo nghề trong chuyển đổi việc làm và nâng cao thu nhập.

Các khóa đào tạo trình độ sơ cấp, đặc biệt ở nhóm nghề kĩ thuật, còn hạn chế; trong khi các lớp ngắn hạn dưới 3 tháng chiếm tỉ lệ lớn, làm giảm cơ hội nâng cao tay nghề của người học. Một bộ phận lao động nông thôn có độ tuổi cao, trình độ văn hóa còn thấp, khó tiếp cận kĩ thuật mới.

Liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp chưa chặt chẽ. Nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng lao động phổ thông, ít tham gia đào tạo hoặc tuyển dụng người lao động sau tốt nghiệp. Mô hình liên kết “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp” chưa phát huy tối đa vai trò trong đào tạo nhân lực nông thôn.

Trong bối cảnh giáo dục đổi mới toàn diện, chuyển đổi số, yêu cầu nhân lực chất lượng cao tăng mạnh, những hạn chế này đòi hỏi Vĩnh Long phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ cách thức đào tạo, bảo đảm giáo dục nghề nghiệp thực sự là động lực thúc đẩy tăng năng suất và phát triển nông thôn bền vững.

Xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu

Giai đoạn 2026–2030, Vĩnh Long đặt mục tiêu nâng tỉ lệ lao động qua đào tạo lên trên 75%. Trong đó tỉ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt trên 42%; đảm bảo ít nhất 85% lao động sau đào tạo có việc làm ổn định hoặc tự tạo việc làm. Đây là cơ sở quan trọng để tỉnh nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp, dịch vụ, giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu.

Tỉnh Vĩnh Long, tiếp tục đưa chỉ tiêu đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm vào nghị quyết của cấp ủy, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm của chính quyền địa phương; quán triệt phương châm “chỉ đào tạo khi đã xác định được giải pháp việc làm và thu nhập sau đào tạo”, nhằm nâng cao hiệu quả đầu ra.

Mở rộng ngành nghề mới, có nhu cầu cao và thu nhập tốt như dịch vụ, công nghệ, logistics, chế biến nông sản, du lịch cộng đồng, thương mại điện tử; gắn đào tạo nghề với chuyển đổi số, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển nông nghiệp xanh, giúp người lao động có kỹ năng đáp ứng xu hướng phát triển bền vững.

Phát triển mạnh mô hình liên kết ba bên Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình đào tạo, tiếp nhận học viên thực tập và tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Chuẩn hóa, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về chuyên môn, kĩ năng nghề và phương pháp sư phạm; khuyến khích huy động nghệ nhân, kĩ sư, thợ lành nghề tham gia giảng dạy; đầu tư hiện đại hóa cơ sở vật chất, trang thiết bị đào tạo, ưu tiên những ngành nghề gắn với sản xuất công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao.

Áp dụng cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và đấu thầu cung cấp dịch vụ đào tạo nghề để huy động cả khu vực công lập và ngoài công lập tham gia; tạo điều kiện để các doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác tham gia đào tạo tại chỗ, gắn với sử dụng lao động sau khi học nghề.

Tạo điều kiện cho lao động tham gia người học nghề tiếp tiếp cận Quỹ quốc gia về việc làm để tạo việc làm, duy trì và mở rộng việc làm; mở rộng vốn vay ưu đãi, quỹ hỗ trợ khởi nghiệp cho lao động nông thôn sau đào tạo, khuyến khích hình thành các mô hình khởi nghiệp nông nghiệp, dịch vụ và công nghiệp nhỏ.

Tổ chức kiểm tra đánh gia cơ sở đào tạo, bảo đảm chất lượng chương trình, giáo trình, đội ngũ và thiết bị dạy nghề; gắn công tác kiểm tra với đánh giá tính phù hợp giữa ngành nghề đào tạo và nhu cầu thị trường lao động, đồng thời theo dõi hiệu quả việc làm của học viên sau đào tạo; công khai minh bạch kết quả thực hiện, lấy ý kiến phản hồi của người học và doanh nghiệp để điều chỉnh kịp thời chính sách.

Kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 đã khẳng định vai trò quan trọng của giáo dục nghề nghiệp trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động và góp phần trực tiếp vào xây dựng nông thôn mới. Các chương trình đào tạo nghề đã giúp hàng chục nghìn lao động nông thôn có việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống, đồng thời tạo nền tảng để địa phương hoàn thành các tiêu chí về kinh tế, xã hội và văn hóa trong xây dựng nông thôn mới. Quan trọng hơn, giáo dục nghề nghiệp đã từng bước thay đổi tư duy học nghề, làm nghề của người dân nông thôn, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường và lợi thế địa phương. Đây là tiền đề để phát triển nguồn nhân lực tại chỗ, nâng cao năng lực tự chủ của cộng đồng và bảo đảm tính bền vững cho quá trình phát triển nông thôn trong giai đoạn tiếp theo.

Việc gắn đào tạo nghề với chuỗi giá trị sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và nhu cầu thị trường sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng lao động, phát huy lợi thế địa phương và tăng sức cạnh tranh của kinh tế nông thôn. Qua đó, giáo dục nghề nghiệp tiếp tục khẳng định vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững và bao trùm. Vì vậy, bước sang giai đoạn 2026-2030, cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức đào tạo; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp; đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn. Đây là giải pháp căn cơ nhằm tạo việc làm bền vững, nâng cao đời sống người dân và xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu; đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đáp ứng mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và hội nhập quốc tế.