Giáo dục ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống cho học sinh vùng dân tộc thiểu số

Việc giáo dục  ý thức bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, đặc biệt đối với các dân tộc thiểu số là rất cần thiết bởi văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam là một bộ phận cấu thành quan trọng của nền văn hóa Việt Nam. Xuất phát từ tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy các yếu tố văn hóa của các dân tộc thiểu số, ngày 27/7/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1270/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Bảo tồn, phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam đến năn 2020”. Mục tiêu của Đề án là “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc thiểu số phù hợp với tình hình thực tế, đặc biệt chú trọng địa bàn các dân tộc có nguy cơ biến dạng văn hóa cao (các dân tộc rất ít người không có điều kiện tự bảo vệ văn hóa của mình; bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số tại khu vực biên giới, hải đảo, khu vực tái định cư của các thủy điện). Phát huy vai trò của các chủ thể văn hóa trong phát triển văn hóa truyền thống của các dân tộc,... Tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số,...”.

(Ảnh trích từ nguồn Internet)

Bảo tồn và phát huy văn hóa của các dân tộc thiểu số được thực hiện trên nhiều phương diện, trong đó có việc bảo tồn trang phục truyền thống. Trang phục truyền thống là một biểu trưng của văn hoá, góp phần phản ánh phong tục, tập quán, vẻ đẹp và bản sắc riêng của mỗi dân tộc.

Hiện nay, số người dân tộc thiểu số sử dụng trang phục truyền thống của dân tộc mình trong sinh hoạt hàng ngày rất ít. Phần lớn trang phục truyền thống của nhiều dân tộc thiểu số chỉ còn được lưu giữ trong các bảo tàng hoặc trung tâm văn hóa. Trong nhà trường vùng dân tộc thiểu số cũng vậy, đa số học sinh mặc trang phục của người Kinh, trang phục hiện đại khi đến trường. Thực tế này cho thấy, trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số đang dần bị mai một, thậm chí biến mất trong cộng đồng các dân tộc thiểu số ở Việt Nam.

Có thể chỉ ra nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn tới tình trạng trên như:

- Trang phục truyền thống của một số dân tộc thiểu số không hợp với thị hiếu của thế hệ trẻ. Nhiều thanh niên dân tộc thiểu số còn ngại ngần khi mặc trang phục truyền thống trước đám đông.

- Trang phục truyền thống của một số dân tộc thiểu số không tiện dụng, còn cầu kì, rườm rà, gây khó khăn, vướng víu trong công việc và sinh hoạt hàng ngày.

- Cơ hội để người dân tộc thiểu số sử dụng bộ trang phục truyền thống ngày một thu hẹp. Hiện nay, hầu hết trang phục của các dân tộc thiểu số chỉ được mặc vào các dịp trọng đại như ngày tết, lễ hội hoặc các ngày kỉ niệm lớn của đất nước.

Để bảo tồn trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số, giáo dục là một trong các biện pháp có tính bền vững nhất. Việc giáo dục ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số cho học sinh trong các trường học vùng dân tộc thiểu số nhằm giúp các em thấy được trang phục truyền thống của mỗi dân tộc không phải ngẫu nhiên xuất hiện và tồn tại. Sự xuất hiện và tồn tại của nó phải được tạo ra trong quá trình hình thành, tồn tại và phát triển của dân tộc. Qua giáo dục, học sinh có nhận thức cụ thể, sâu sắc về ý nghĩa trang phục truyền thống của dân tộc mình và các dân tộc anh em trong đời sống, cũng như sinh hoạt văn hóa, xã hội. Từ đó, các em có niềm tự hào khi mang trên mình trang phục truyền thống.

Để giáo dục học sinh có ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống, các nhà trường vùng dân tộc thiểu số, miền núi có thể tổ chức thực hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như:

- Giáo dục, tuyên truyền cho học sinh hiểu ý nghĩa và vai trò của trang phục truyền thống và niềm tự hào khi mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình. Việc giáo dục được thực hiện thông qua tích hợp, lồng ghép vào các môn học và các hoạt động giáo dục.

- Tổ chức cho học sinh mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình vào một số ngày trong tuần và các ngày lễ lớn do nhà trường tổ chức.

- Tổ chức sưu tầm, trưng bày, giới thiệu trang phục truyền thống của các dân tộc thiểu số trong phòng truyền thống của nhà trường để học sinh hiểu rõ hơn về trang phục truyền thống của dân tộc mình.

- Tổ chức tọa đàm, hội thi trang phục truyền thống và thuyết minh về trang phục truyền thống nhân dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn như ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và ngày thành lập Đoàn 26/3…

- Tổ chức cho học sinh tham quan, tìm hiểu trang phục truyền thống của dân tộc thiểu số tại địa phương và yêu cầu viết thu sau chuyến đi. Qua hoạt động này, các em có dịp tuyên truyền, vận động bà con các dân tộc giữ gìn và phát huy trang phục truyền thống của dân tộc mình, tạo nên sự gắn kết giữa nhà trường và cộng đồng. Ngoài ra, hoạt động này còn giúp các em phát triển kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tổ chức và tư duy,...

Tóm lại, giáo dục ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống cho học sinh trong các trường học vùng dân tộc thiểu số là một việc làm có ý nghĩa. Công việc này có thể được tổ chức bằng nhiều hình thức khác nhau. Mỗi hình thức đều có những ưu thế và khó khăn riêng đòi hỏi các nhà trường ở mỗi địa phương phải vận dụng một cách mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với từng thời điểm và điều kiện cụ thể. Nếu như các nhà trường tổ chức tốt các hoạt động trên, việc giáo dục ý thức bảo tồn về trang phục truyền thống của dân tộc thiểu số sẽ đạt được kết quả như mong muốn./.